Abstrakt
Getyt (Limoniterra) jest mongolskim okresleniem pochodzącym z sanskrytu (oznaczającym „chwast wodny”). Getyt jest stosowany w celach leczniczych od wielu wieków. Khunkher jest miejscem w Mongolii, gdzie getyt można znaleźć przez cały rok. Tamtejszy getyt ma kolor czerwonobrązowy. Jest puszysty lub o konsystencji stałej i kruszy się pod wpływem zgniecenia. Z pochodzenia jest substancją organiczną i pochodzi ze środowiska zasadowego zawierającego wodór z tlenkami wapnia oraz o składzie zawierającym CaO, Fe2O3, Al2O3, MgO, Na2O, K2O, F2O5, MnO oraz T, V, Cu, Sc, Be, Nb, Nd, Ni, Pr, Sb, Sm, Sr, Ta, Y, Yb, Zn i Zr. Jest to lepka substancja z ponad 20 makro- i mikropierwiastkami. Hipotezą postawioną w niniejszej pracy jest, że jakość leczenia ran za pomocą getytu z Khunkher zależy od kombinacji minerałów: Ca, Fe, Al, K, Si, Mg, Mn, Zn, Cu, P, oraz wodoru z tlenkiem wapnia i kwarcem. Metoda ekstrakcji V.B. Prozrowskiego sprawiła, że według klasyfi kacji K.K Sidorowia maść jest nieszkodliwa. Wyniki badań wykazały, że jeśli surowiec maści z getytem z Khunkher jest przygotowany poprzez działanie wysokich temperatur, to powyższa hipoteza jest potwierdzona. Zewnętrzna rana u myszy wygoiła się w ciągu 11,6±2 dni, natomiast oparzenie u królika w ciągu 17,8±2 dni. Autorzy doszli do wniosku, że getyt z Khunkher wspomaga rozwój naczyń na dużych ranach oraz przyspiesza wzrost tkanki skórnej.
Bibliografia
1. Ganbaatar G., Davaadorj B.,Oyunchimeg N.: Some minerals used in Mongolian traditional medicine. Ulaanbaatar 1993.
2. Oyun J.: Specifity of physics and chemistry of mineral of Mongolia which has drug quality scientific Base of traditional technology preparing drug raw material. Dissertation for Ph.D of Health Science, Ulaanbaatar 2006.
3. Danzanpuntsag : Bolor erhi without medication emit science technique propessional committee of inner Mongolian Autonomic Country Khukhe City. Khukhe khot., 121-122 (1840-book), 2001.
4. Darammaaramba Luvsanchoidog : Altan Khadmal people printing committee. Subwriting. Khukhe Khot., 1984, 693 (1840-s writing).
5. Jambaldorj : Doctor of naiman khoshuu Dictionary how do we recognize Mongolian drug Uzesgelent nuden chimeg peoples printing committee of inner Mongolia. Khukhe Khot., 1998, 70-71 (writing of the middle of the 19th century).
6. Khaidav Ts., Sherkhan O.: Some minerals used in traditional medicine Ulaanbaatarm 101, 1975.
7. „Study of refind of Mongolian drug” controlling council of styding Mongolian medicial teaching script. People printing Committee of inner Mongolia. Khukhe Khot., 1986.
8. SurkharvaLodoijalba : Important teaching of high-ups people’s publishing khoroo of inner Mongolia. Khukhe Khoto., 1999, 480 (writing of 1542).
9. Sodnomdarjaa G., Dulamjav S., Tsendjav M.: Drug reference of composing Mongolian drug of inner Mongolia. Ulaanbaatar 62, 63, 86, 89, 1990.
10. Purevsuren B., Mendsaikhan Z.: Mineral stone of Mongolian drug. Ulaanbaatar 75, 2002.
11. Tuguldur T.: Jewellery is luxurons consumption. Ulaanbaatar 2007.
12. Luvsan B.: Study of Mongolian drug. Beijing. 64, 1989.
13. Gongorjav G.: Mongolian stone heritage culture. Ulaanbaatar 2005.
14. Ganbayar Ya.: Hand book of Mongolian drug prescription. Ulaanbaatar 126, 190, 344, 365, 2001.
15. Tserencimed S.: Possibility of using some natural mineral to veteraniry. Dissertation for Ph.D of veteraniry science. Ulaanbaatar 2001.
16. Ariunaa Z.: Pharmacological study of polysahrid with high molecular of Bundgur sharilj Artemisia sphero cephaza. Dissertation for Ph.D of Health science. Ulaanbaatar 39, 2004.
17. Tumbaa B.: Four main base of medicine Ulaanbaatar 451, 452, 1991.
18. Dagvatseren B., Khishigjargal L., Narantsetseg G., Tuul D., Barkhasdorj D.: Control reperence of tradional medicated substance and prescription. Ulaanbaatar 38, 48, 185, 218, 2003.
19. Desrid Sanjaajamts. People’s pronting committee of inner Mongolian autonomic country. Subwriting. Khukhe Khot., 1999, 253 (1708-s writing).
20. Zina S., Togtokhbayar G.: Reference of traditional raw material. Ulaanbaatar 286, 289, 2003.
21. Davaakhuu S.: Minereal element health. Ulaanbaatar 2005.

Praca jest udostępniana na licencji Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 3.0 Unported License.
Prawa autorskie (c) 2009 Autorzy