Autonomia wśród pielęgniarek zawodowych – walidacja Skali Zachowań Praktycznych Dempstera (DPBS) w Polsce
DOI:
https://doi.org/10.12923/pielxxiw-2025-0038Słowa kluczowe:
walidacja, autonomia pielęgniarek, jakość pracy pielęgniarek, DPBS, DPBS-PAbstrakt
Cel pracy. Dobre zrozumienie autonomii może poprawić opiekę nad pacjentem, zmniejszyć wypalenie zawodowe, wspierać socjalizację zawodową i podnieść jakość pracy pielęgniarek. Skala Zachowań Praktycznych Dempstera została przetłumaczona na kilka języków i jest szeroko stosowana w światowych badaniach naukowych z korzystnymi wynikami.
Materiał i metody. Ocena wiarygodności, rzetelności i właściwości psychometrycznych polskiej wersji Skali Zachowań Praktycznych Dempstera.
Wyniki. W badaniu wzięło udział 338 pielęgniarki i zastosowano kwestionariusz DPBS. Aby zweryfikować kwestionariusz DPBS, przeprowadzono analizę czynnikową potwierdzającą (CFA), analizę czynnikową eksploracyjną (EFA) z rotacją Varimax, a także analizę równoległą Horne’a i zastosowanie wykresu osypiska. Niezawodność kwestionariusza oceniono za pomocą korelacji r Pearsona i współczynnika alfa Cronbacha, uznając wartości większe niż 0,7 za zadowalające.
Wnioski. Analiza równoległa dała cztery główne czynniki i odpowiadające im podgrupy elementów, stanowiące 47,6% całkowitej wariancji. Ładunki czynnikowe wahały się między 0,40 a 0,72. Polska wersja DPBS-P wykazuje wysoką niezawodność, co czyni ją standaryzowanym narzędziem do pomiaru autonomii pielęgniarek. Adaptacja kulturowa wymagała zmiany liczby elementów i odpowiadających im nazw czynników DPBS-P.
Bibliografia
1. Valizadeh S, Khoshknab MF, Mohammadi E, et al. Nurse’s perception from barriers to empowerment: A qualitative research. J. Urmia Nurs. Midwifery Fac. 2015;12:1128¬1138. http://unmf.umsu.ac.ir/article-1-2069-en.html
2. Rao AD, Kumar A, McHugh M. Better nurse autonomy decreases the odds of 30-day mortality and failure to rescue. J. Nurs. Scholarsh. 2017;49:73-79. https://doi.org/10.1111/jnu.12267
3. Pursio K, Kankkunen P, Sanner-Stiehr E, et al. Professional autonomy in nursing: An integrative review. J. Nurs. Manag. 2021;29(6):1565-1577. https://doi.org/10.1111/jonm.13282
4. Valizadeh L, Zamanzadeh V, Shohani M. Challenges of autonomy in nursing: An integrative review. Q. J. Nurs. Manag. 2013;2:9-17.https://sid.ir/paper/239303/en
5. Mulisa D, Tolossa T, Regasa MT, et al. Autonomy of nurses in their work and associated factors in nurses of selected Public Hospitals of Wollega Zones, Oromia Regional State, Western Parts of Ethiopia. Nursing: Research and Reviews. 2021;11:1¬8. https://doi.org/10.2147/NRR.S307326
6. Labrague LJ, McEnroe-Petitte DM, Tsaras K. Predictors and outcomes of nurse professional autonomy: a cross-sectional study. Int. J. Nurs. Pract. 2019; 25:e12711. https://doi.org/10.1111/ijn.12711
7. Papathanassoglou ED, Karanikola MN, Kalafati M, et al. Professional autonomy, collaboration with physicians, and moral distress among European intensive care nurses. AJCC. 2012;21(2):e41-e52. https://doi.org/10.4037/ ajcc2012205
8. Lee SS, Choi HR. Convergence influences of nurses’ professional autonomy and empathy on patient safety culture. J. Digit. Converg. 2019;7(2):231-241. https://doi.org/10.14400/JDC.2019.17.2.231
9. Laschinger HKS. Effect of empowerment on professional practice environments, work satisfaction, and patient care quality: Further testing the nursing work life model. J. Nurs. Care Qual. 2008;23:322-330. https://doi.org/10.1097/01.ncq.0000318028.67910.6b
10. Hara Y, Asakura K, Asakura T. The impact of changes in professional autonomy and occupational commitment on nurses’ intention to leave: a two-wave longitudinal study in Japan. Int. J. Environ. Res. Public Health. 2020; 17(17):6120. https://doi.org/10.3390/ijerph17176120
11. AllahBakhshian M, Alimohammadi N, Taleghani F, et al. Barriers to intensive care unit nurses’ autonomy in Iran: A qualitative study. Nurs. Outlook. 2017;65:392-399. https://doi.org/10.1016/j.outlook.2016.12.004
12. Kuwano N, Fukuda H, Murashima S. Factors affecting professional autonomy of Japanese Nurses Caring for Culturally and Linguistically Diverse Patients in a Hospital Setting in Japan. J. Transcult. Nurs. 2016;27:567-573. https://doi.org/10.1177/1043659615587588
13. Tahmasebi S, Ashktorab T, Ebadi A, et al. Professional socialization in clinical nurses: A phenomenological study. J. Clin. Nurs. Midwifery. 2013;2:39-52. https://sid.ir/paper/247006/en
14. Tabatabai A, Abbaszadeh A, Mohammadnejhad E. Nursing and professionalism: Perception of cardiac care unit nurses. J. Qual. Res. Health Sci. 2015; 4(1):87-97.
15. Proniewicz J. Forecast of number of nurses in Poland for 2017-2027. Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach. 2017;340: 99-115.
16. Taleghani F, Dehbozorgi R, Babashahi M, et al. Analysis of the concept of nurses’ autonomy in intensive care units: A hybrid model. Invest. Educ. Enferm. 2023;41(2):e17. https://doi.org/10.17533/udea.iee.v41n2e17
17. Gunawan J, Marzilli C, Aungsuroch Y. Establishing appropriate sample size for developing and validating a questionnaire in nursing research. Belitung Nurs. J. 2021;7(5):356-360. https://doi.org/10.33546/bnj.1927
18. Dempster J. Autonomy in practice: conceptualization, construction, and psychometric evaluation of an empirical instrument (Doctoral dissertation). Retrieved from ProQuest Dissertations and Theses. 1990; (ID 9030752). https://doi.org/10.22371/07.1990.002
19. Hu L, Bentler PM. Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal. 1999;6(1):1-55. https://doi.org/10.1080/10705519909540118
20. Krukowska-Sitek H, Krupa S, Grad I. The Impact of the COVID-19 pandemic on the professional autonomy of anesthesiological nurses and trust in the therapeutic team of intensive therapy units - Polish Multicentre Study. Int. J. Environ. Res. Public Health. 2022;19(19):12755. https://doi.org/10.3390/ijerph191912755
21. Ganz F, Toren O, Fadion Y. Factors associated with full implementation of scope of practice. Journal of Nursing Scholarship. 2016;48:285-293. https://doi.org/10.1111/jnu.12203
22. Amini K, Negarandeh R, Ramezani-Badr F, et al. Nurses’ autonomy level in teaching hospitals and its relationship with the underlying factors. Int. J. Nurs. Pract. 2015;21:52-59.https://doi.org/10.1111/ijn.12210
23. Dela Cruz F, Farr S, Klakovich M, et al. Facilitating the career progression of second-career students into professional nursing. Nurs. Educ. Perspect. 2013;34:12-17. https://doi.org/10.5480/1536-5026-34.1.12.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Anna Sadowska, Bożena Czarkowska-Pączek (Autor)
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
