Kryteria z Maastricht III w kontekście globalnym: systematyczny przegląd rozwoju i wdrażania
DOI:
https://doi.org/10.12923/pielxxiw-2025-0039Słowa kluczowe:
pielęgniarstwo, etyka, zatrzymanie akcji serca, pobieranie tkanek i narządów, przeglądy systematyczneAbstrakt
Cel pracy. Niniejszy przegląd analizuje rozwój i wdrożenie Kryteriów Maastricht III w kontrolowanym (cDCD) i niekontrolowanym (uDCD) dawstwie po zgonie krążeniowo-oddechowym w różnych systemach opieki zdrowotnej, ocenia przestrzeganie okresu „no-touch” oraz bada wpływ modeli zgody opt-in i opt-out na dostępność i wykorzystanie dawców.
Materiał i metody. Zgodnie z zasadami praktyki opartej na dowodach przeprowadzono systematyczne wyszukiwanie w pełnotekstowych bazach elektronicznych z zakresu ochrony zdrowia, bioetyki i nauk transplantacyjnych. Uwzględniono recenzowane artykuły w pełnym tekście, dotyczące klasyfikacji i zastosowań klinicznych DCD. Ponadto przeprowadziliśmy krytyczną ocenę jakości metodologicznej wszystkich włączonych badań z wykorzystaniem standaryzowanego narzędzia, aby wzmocnić wiarygodność wniosków.
Wyniki. Jedenaście badań spełniło kryteria włączenia, obejmując klasyfikację DCD, ramy prawne dotyczące zgody, przestrzeganie okresu „no-touch” i wpływ na pobieranie narządów. Zaobserwowano znaczne zróżnicowanie międzynarodowe: systemy z domniemaną zgodą (opt-out) osiągały wyższe wskaźniki konwersji dawców, podczas gdy wydłużenie okresu „no-touch” negatywnie wpływało na żywotność narządów.
Wnioski. Przegląd przedstawia uporządkowaną analizę zastosowania Kryteriów Maastricht III, zwłaszcza w Europie. cDCD jest realizowane według coraz bardziej ujednoliconych protokołów, podczas gdy uDCD pozostaje wdrażane nierównomiernie z powodu wyzwań etycznych i logistycznych. Aby poprawić identyfikację dawców, wykorzystanie narządów i wyniki transplantacji, kluczowe jest ujednolicenie protokołów, udoskonalenie technik ograniczania niedokrwienia oraz wzmocnienie współpracy międzynarodowej.
Bibliografia
1. Rudge C, Matesanz R, Delmonico FL, et al. International practices of organ donation. Br. J. Anaesth. 2012;108: i48-55. https://doi.org/10.1093/bja/aer399
2. González-Méndez MI, López-Rodríguez L. Organ donation after controlled cardiac death under Maastricht category III: ethical implications and end-of-life care. Enferm. Clin. (Engl. Ed). 2019; 29(1): 39-46. https://doi.org/10.1016/j.enfcli.2017.10.009.
3. Kootstra G, Daemen JHC, Oomen AP. Categories of non-heart-beating donors. Transplant Proc. 1995; 27(5): 2893-2894.
4. Barreda Monteoliva P, Redondo-Pachón D, Minambres García E, Rodrigo Calabia E. Kidney transplant outcome of expanded criteria donors after circulatory death. Nefrologia. 2022; 42(2): 135-144.
5. Ortega-Deballon I, Hornby L, Shemie SD. Protocols for uncontrolled donation after circulatory death: a systematic review of international guidelines, practices and transplant outcomes. Crit Care. 2015; 19: 268. https://doi.org/10.1186/s13054-015-0985-6.
6. Kootstra G, van Heurn E. Non-heart-beating donation of kidneys for transplantation. Nat. Clin. Pract. Nephrol. 2007; 3(3): 154-163. https://doi.org/10.1038/ncpneph0426.
7. Daemen JWHC, Oomen APA, Janssen MA, et al. Glutathione S-transferase as predictor of functional outcome in transplantation of machine-preserved non-heart-beating donor kidneys. Transplantation. 1997; 63(1): 89-93. https://doi.org/10.1097/00007890-199701150-00017.
8. Daemen JWUC, de Wit AJ, Heineman E, et al. Kidney transplantation from non-heart-beating donors. Transplant. Rev. 1995; 9(4): 159-167. https://doi.org/10.1016/0955-470X(95)80001-O.
9. Thuong M, Ruiz A, Evrard P, et al. New classification of donation after circulatory death donors: definitions and terminology. Transpl. Int. 2016; 29(7): 749-759. https://doi.org/10.1111/tri.12776.
10. Manara AR, Murphy PG, O’Callaghan G. Donation after circulatory death. Br. J. Anaesth. 2012; 108: i108-i121. https://doi.org/10.1093/bja/aer357.
11. Massad E, Chaib E. Mathematical approaches to liver transplantation. Amsterdam: Elsevier; 2020, p. 192. https://doi.org/10.1016/C2018-0-02128-3.
12. Talbot D, D’Alessandro A. Organ donation and transplantation after cardiac death. Oxford: Oxford University Press; 2009, p. 335 https://doi.org/10.1093/med/9780199217335.001.0001.
13. Cvachovec K, Černý V, Duška F, et al. Doporučený postup před odběrem orgánů od zemřelých dárců po nevratné zástavě oběhu. Anesteziol. Intenziv. Med. 2014; 25(2): 145-146.
14. Detry O, Le Dinh H, Noterdaeme T, et al. Categories of donation after cardiocirculatory death. Transplant. Proc. 2012; 44(5): 1189-1195. https://doi.org/10.1016/j.transproceed.2012.05.001.
15. Kin T, Noguchi H, Kawaguchi A. Is donation after circulatory determination of death in Japan uncontrolled or controlled? OBM Transplant. 2024; 8(2): 1-12. https://doi.org/10.21926/obm.transplant.2402216.
16. Baláž P. Odběry orgánů k transplantaci. Prague: Karolinum Press; 2012, p. 259.
17. Stevens KR. Systematic reviews: the heart of evidence-based practice. AACN Adv. Crit. Care. 2001; 12(4): 529-538. https://doi.org/10.1097/00044067-200111000-00009.
18. Finfgeld-Connett D. Use of content analysis to conduct knowledge-building and theory-generating qualitative systematic reviews. Qual. Res. 2014; 14(3): 341-352. https://doi.org/10.1177/1468794113481790.
19. Harrison R, Jones B, Gardner P, et al. Quality assessment with diverse studies (QuADS): an appraisal tool for methodological and reporting quality in systematic reviews of mixed- or multi-method studies. BMC Health Serv. Res. 2021; 21: 144. https://doi.org/10.1186/s12913-021-06122-y.
20. Shemie SD, Baker AJ, Knoll G, et al. Donation after cardiocirculatory death in Canada. CMAJ. 2006; 175: S1-S24. https://doi.org/10.1503/cmaj.060895.
21. Graftieaux JP, Bollaert PE, Haddad L, et al. Contribution of the ethics committee of the French Intensive Care Society to describing a scenario for implementing organ donation after Maastricht type III cardiocirculatory death in France. Ann. Intensive Care. 2012; 2: 23. https://doi.org/10.1186/2110-5820-2-23.
22. Evrard P. Belgian modified classification of Maastricht for donors after circulatory death. Transplant. Proc. 2014; 46(9): 3138-3142. https://doi.org/10.1016/j.transproceed.2014.09.169.
23. Kenmochi T, Nishiyama S, Hayashi M, et al. Organ donation from brain-dead and circulatory-dead donors: single-institution experiences. Transplant. Proc. 2014; 46(4): 1051-1053. https://doi.org/10.1016/j.transproceed.2013.11.064.
24. Domínguez-Gil B, Duranteau J, Mateos A, et al. Uncontrolled donation after circulatory death: European practices and recommendations for the development and optimization of an effective programme. Transpl. Int. 2016; 29(8): 842-859. https://doi.org/10.1111/tri.12734.
25. Giannini A, Abelli M, Azzoni G, et al. “Why can’t I give you my organs after my heart has stopped beating?” Main clinical, organisational, ethical and legal issues concerning organ donation after circulatory death in Italy. Milan: Università degli Studi di Milano; 2016 [cited 2025 Feb 20]. Available from: https://air.unimi.it/ handle/2434/381186.
26. Hodgson R, Young AL, Attia MA, et al. Impact of a national controlled donation after circulatory death programme on organ donation in the United Kingdom: a 10-year study. Am. J. Transplant. 2017; 17(12): 3172-3182. https://doi.org/10.1111/ajt.14374.
27. Lomero M, Gardiner D, Coll E, et al. Donation after circulatory death today: an updated overview of the European landscape. Transpl. Int. 2020; 33(1): 76-88. https://doi.org/10.1111/tri.13506.
28. Lepoittevin M, Giraud S, Kerforne T, et al. How to improve results after DCD (donation after circulation death). Presse Med. 2022; 51(4): 104143. https://doi.org/10.1016/j.lpm.2022.104143.
29. Summers DM, Watson CJE, Pettigrew GJ, et al. Kidney donation after circulatory death (DCD): state of the art. Kidney Int. 2015; 88(2): 241-249. https://doi.org/10.1038/ki.2015.88.
30. Truby LK, Casalinova S, Patel CB, et al. Donation after circulatory death in heart transplantation: history, outcomes, clinical challenges, and opportunities to expand the donor pool. J. Card. Fail. 2022; 28(9): 1456-1463. https://doi.org/10.1016/j.cardfail.2022.03.353.
31. Ceulemans LJ, Vanluyten C, Monbaliu D, et al. Lung transplant outcome following donation after euthanasia. J. Heart Lung Transplant. 2022; 41(6): 745-754. https://doi.org/10.1016/j.healun.2022.01.1375.
32. Chassot M, Scheen M, Wassmer CH, et al. Donor after circulatory death in pancreas transplantation: a scoping review of the literature. Front. Transplant. 2025; 4: 1517354. https://doi.org/10.3389/frtra.2025.1517354.
33. Molina M, Domínguez-Gil B, Pérez-Villares JM, et al. Uncontrolled donation after circulatory death: ethics of implementation. Curr. Opin. Organ. Transplant. 2019; 24(3): 358-363. https://doi.org/10.1097/MOT.0000000000000648.
34. Doerry K, Oh J, Vincent D, Fischer L, et al. Religious and cultural aspects of organ donation: narrowing the gap through understanding different religious beliefs. Pediatr. Transplant. 2022; 26(7): e14339. https://doi.org/10.1111/petr.14339.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Jana Křivková, Jiří Šimek, Alena Lochmannová, Pavel Leden (Autor)
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
