Health literacy and depression in seniors aged 65 and over
DOI:
https://doi.org/10.12923/pielxxiw-2026-0007Słowa kluczowe:
kompetencje zdrowotne, osoby starsze, opieka zdrowotna, depresjaAbstrakt
KOMPETENCJE ZDROWOTNE A DEPRESJA U OSÓB W WIEKU 65 LAT I STARSZYCH
Cel pracy. Celem badania było określenie poziomu kompetencji zdrowotnych w zakresie depresji wśród osób w wieku 65 lat i starszych zamieszkujących Region Południowoczeski. Badanie opisowe o charakterze przekrojowym.
Materiał i metody. Do badania włączono 403 osoby dobrane metodą doboru kwotowego. Próba była reprezentatywna pod względem płci, wieku oraz regionu zamieszkania. Strukturę wywiadu opracowano na podstawie standaryzowanego kwestionariusza HLS-EU-Q16, uzupełnionego o pytania socjodemograficzne.
Wyniki. Wystarczający poziom kompetencji zdrowotnych stwierdzono u 59,9% badanych, poziom problematyczny u 24,1%, natomiast niewystarczający poziom kompetencji zdrowotnych u 16,1% respondentów. U osób starszych z niewystarczającym poziomem kompetencji zdrowotnych istotnie częściej obserwowano objawy łagodnej depresji.
Wnioski. Dalsze badania powinny koncentrować się na znaczeniu niskiego poziomu kompetencji zdrowotnych u osób cierpiących na depresję.
Bibliografia
1. Manafo E, Wong S. Health literacy programs for older adults: a systematic literature review. Health Educ. Res. 2012;27:947-960. https://doi.org/10.1093/her/cys067
2. Jorm AF, Korten AE, Jacomb PA, et al. Mental health literacy: a survey of the public’s ability to recognise mental disorders and their beliefs about the effectiveness of treatment. Med. J. Aust. 1997;166:182-186. https://doi.org/10.5694/j.1326-5377.1997.tb140071.x
3. Sørensen K, Pelikan JM, Röthlin F, et al. Health literacy in Europe: comparative results of the European health literacy survey (HLS-EU). Eur. J. Public Health. 2015;25(6):1053-1058. https://pub.uni-bielefeld.de/record/2935131
4. Andreas S, Schulz H, Volkert J, et al. Prevalence of mental disorders in elderly people: the European MentDis_ICF65+ study. Br. J. Psychiatry. 2017;210(2):125-131. https://doi.org/10.1192/bjp.bp.115.180463
5. World Health Organization. Mental health of older adults [internet]. Geneva: WHO; 2023 [cited 2024 Jan 22]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/mental-health-of-older-adults
6. Smith GD, Ho K, Lee A, et al Dementia literacy in an aging world. J. Adv. Nurs. 2023;79(6):2167-2174. https://doi.org/10.1111/jan.15556
7. Smith GD, Man Ho K, Poon S, et al. Beyond the tip of the iceberg: health literacy in older people. J. Clin. Nurs. 2022;31(5-6):E3-E5. https://doi.org/10.1111/jocn.16109
8. World Health Organization. Strategy and action plan for healthy ageing in Europe 2012–2020. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe; 2018.
9. Patel PJ, Joel S, Rovena G, et al. Testing the utility of the newest vital sign (NVS) health literacy assessment tool in older African-American patients. Patient Educ. Couns. 2011;85(3):505-507. https://doi.org/10.1016/j.pec.2011.03.014
10. Shih YL, Hsieh CJ, Lin YT, et al.The mediation effect of health literacy on social support with exchange and depression in community-dwelling middle-aged and older people in Taiwan. Healthcare (Basel). 2021;9(12):1757. https://doi.org/10.3390/healthcare9121757
11. Tiple P, Sharma S, Srivastava A. Psychiatric morbidity in geriatric patients. Indian J. Psychiatry. 2006;48(2):88. https://doi.org/10.4103/0019-5545.31596
12. Berkman ND, DeWalt DA, Pignone MP, et al. Literacy and health outcomes. Evidence report/technology assessment no. 87. Rockville (MD): Agency for Healthcare Research and Quality; 2004.
13. Wolf MS, Gazmararian JA, Baker DW. Health literacy and functional health status among older adults. Arch. Intern. Med. 2005;165(17):1946-1952. https://doi.org/10.1001/archinte. 165.17.1946
14. Gazmararian J, Baker D, Parker R, et al. A multivariate analysis of factors associated with depression: evaluating the role of health literacy as a potential contributor. Arch. Intern Med. 2000;160(21):3307-3314. https://doi.org/10.1001/archinte.160.21.3307
15. Sjöberg L, Karlsson B, Atti AR, et al. Prevalence of depression: Comparisons of different depression definitions in population-based samples of older adults. J. Affect. Disord. 2017;221:123-131. https://doi.org/ 10.1016/j.jad.2017.06.011
16. Ghobsin F, Rad MN, Rambod M. The effect of positive thinking training and prayer on depression in elderly women referring to Imam Reza specialty and subspecialty clinic in Shiraz. Int. J. Pharm. Res. 2020;12(1):19-26.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Sylva Bártlová, Věra Hellerová, Iva Brabcová, Petra Bejvančická, Miluše Vítečková, Miroslav Procházka, Jiří Sissak (Autor)
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
