Postawy rodziców wobec szczepień swoich dzieci – przegląd narzędzi pomiarowych
DOI:
https://doi.org/10.12923/pielxxiw-2026-0012Słowa kluczowe:
postawy rodziców, szczepienia ochronne, dzieci, narzędzia pomiaru, przegląd narracyjnyAbstrakt
POSTAWY RODZICOW WOBEC SZCZEPIEŃ SWOICH DZIECI – PRZEGLĄD NARZĘDZI POMIAROWYCH
Wprowadzenie. Najlepszą metodą zapobiegania chorobom zakaźnym u dzieci w wieku rozwojowym są szczepienia ochronne, jednak ich skuteczność zależy od akceptacji i zaangażowania rodziców w proces immunizacji dzieci.
Cel pracy. Celem pracy jest przegląd i przedstawienie dostępnych na świecie standaryzowanych narzędzi pomiarowych dotyczących przyjmowanych postaw przez rodziców wobec szczepień ich dzieci.
Materiał i metody. Wykorzystano metodę przeglądu narracyjnego i przeprowadzono niesystematyczny przegląd piśmiennictwa tematycznego według wybranych słów kluczowych. Dane z przeglądu rejestrowało dwóch niezależnych Autorów, w specjalnie przygotowanym formularzu.
Wyniki. Łącznie zidentyfi kowano 8 standaryzowanych skal pomiarowych pochodzących z USA, Kanady, Szwajcarii, Włoch i Ghany. Najczęściej wyorzystywaną skalą była Parent Attitudes about Childhood Vaccines (PACV) survey, adaptowana i walidowana w siedmiu innych krajach.
Wnioski. Standaryzowane narzędzia badawcze pozwalają na uzyskanie obiektywnych, wiarygodnych danych które mogą być wykorzystane do opracowania skutecznych strategii edukacyjnych i komunikacyjnych, mających na celu zwiększenie akceptacji szczepień wśród rodziców.
Bibliografia
1. World Health Organization: WHO Vaccine-preventable Diseases: Monitoring System 2020 Global Summary. World Health Organization; 2017. Available from: https://files.givewell.org/files/DWDA%202009/NewIncentives/WHO_Vaccine_preventable_diseases_monitoring_system_2020_global_summary
2. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego. Meldunki o zachorowaniach na choroby zakaźne, zakażeniach i zatruciach w Polsce. Available from: https://wwworld.pzh.gov.pl/oldpage/epimeld/index_p.html
3. Wojciszke B. Człowiek wśród ludzi: zarys psychologii społecznej.Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar; 2002, s. 181.
4. Siemionow J. Kształtowanie postaw prospołecznych. [In:] Szwejka Łukasz (eds.): Postawy i styl życia młodzieży, Współczesne Problemy Wychowania. Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych. 2024; 9: 153-158.
5. Santibanez TA, Nguyen KH, Greby SM, et al. Parental vaccine hesitancy and childhood influenza vaccination. Pediatrics. 2020;146(6):e2020007609. https://doi.org/10.1542/peds.2020-007609
6. MacDonald NE. SAGE Working Group on Vaccine Hesitancy. Vaccine hesitancy: definition, scope and determinants. Vaccine. 2015;33(34):4161-4164. https://doi.org/10.1016/j.vaccine.2015.04.036
7. Dyda A, King C, Dey A, et al. A systematic review of studies that measure parental vaccine attitudes and beliefs in childhood vaccination. BMC Public Health. 2020;20(1):1253. https://doi.org/10.1186/s12889-020-09327-8
8. Ferrari R. Writing narrative style literature reviews. Med. Writing. 2015;24(4):230-235. https://doi.org/10.1179/2047480615Z.000000000329
9. Green BN, Johnson CD, Adams A. Writing narrative literature reviews for peer-reviewed journals: secrets of the trade. J. Chiropr. Med. 2006;5(3):101-117. https://doi.org/10.1016/S0899-3467(07)60142-6
10. Opel DJ, Mangione-Smith R, Taylor JA, et al. Development of a survey to identify vaccine-hesitant parents: the parent attitudes about childhood vaccines survey. Hum. Vaccin. 2011;7(4):419-425. https://doi.org/10.4161/hv.7.4.14120
11. Larson HJ, Jarrett C, Schulz WS, et al. Measuring vaccine hesitancy: the development of a survey tool. Vaccine. 2015;33(34):4165-4175. https://doi.org/10.1016/j.vaccine.2015.04.037
12. Shapiro GK, Holding A, Perez S, et al. Validation of the vaccine conspiracy beliefs scale. Papillomavirus Res. 2016;2:167-172. https://doi.org/10.1016/j.pvr.2016.09.001
13. Gilkey MB, Magnus BE, Reiter PL, et al. The Vaccination Confidence Scale: a brief measure of parents’ vaccination beliefs. Vaccine. 2014;32(47):6259-6265. https://doi.org/10.1016/j.vaccine.2014.09.007
14. Shoup JA. Concerns, attitudes, beliefs and intentions of parents about vaccines for their child: development and evaluation of a survey instrument in an integrated health care system in Colorado. University of Colorado at Denver; 2015.
15. Fadda M, Galimberti E, Romano` L, et al. Validation of a scale to measure parental psychological empowerment in the vaccination decision. J. Public Health Res. 2017;22;6(2):955. https://doi.org/10.4081/jphr.2017.955
16. Sarathchandra D, Navin MC, Largent MA, et al. A survey instrument for measuring vaccine acceptance. Prev. Med. 2018;109:1-7. https://doi.org/10.1016/j.ypmed.2018.01.006
17. Wallace AS, Wannemuehler K, Bonsu G, et al. Development of a valid and reliable scale to assess parents’ beliefs and attitudes about childhood vaccines and their association with vaccination uptake and delay in Ghana. Vaccine. 2019;4;37(6):848-856. https://doi.org/10.1016/j.vaccine.2018.12.055
18. National Institute of Public Health – National Institute of Hygiene. How many exemptions are there for mandatory vaccinations? Available online: https:// szczepienia.pzh.gov.pl/faq/jaka-jest-liczba-uchylen-szczepien-obowiazkowych/ (accessed on 10 March 2025).
19. World Health Organization. 2023 Immunization dashboard. Available online: https://immunizationdata.who.int/ (accessed on 10 March 2025).
20. Duplaga M, Zwierczyk U, Kowalska-Duplaga K. The Assessment of the reliability and validity of the polish version of the Adult Vaccine Hesitancy Scale (PL-aVHS) in the context of attitudes toward COVID-19 Vaccination. Vaccines. 2022;10(10),1666. https://doi.org/10.3390/vaccines10101666
21. Tabacchi G, Costantino C, Napoli G, et al. The Esculapio Working Group. Determinants of European parents’ decision on the vaccination of their children against measles, mumps and rubella: A systematic review and meta-analysis. Hum. Vaccin. Immunother. 2016;12(7):1909-1923. https://doi.org/10.1080/21645515.2016.1151990
22. Szalast K, Nowicki GJ, Pietrzak M, et al. Parental attitudes, motivators and barriers toward children’s vaccination in Poland: A Scoping Review. Vaccines. 2025;13(1):41. https://doi.org/10.3390/vaccines13010041
23. Bean SJ. Emerging and continuing trends in vaccine opposition website content. Vaccine. 2011;29(10):1874-1880. https://doi.org/10.1016/j.vaccine
24. Bednarek A. Parents’ decisions regarding vaccines and professional education about vaccinations. Pielęg. XXI Wieku.. 2015; 4 (53): 10-14. https://doi.org/10.12923/p21w-2015-4/42
25. Dyda A, King C, Dey A, et al. A systematic review of studies that measure parental vaccine attitudes and beliefs in childhood vaccination. BMC Public Health. 2020;20(1):1253. https://doi.org/10.1186/s12889-020-09327-8
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Krystyna Zofia Szalast, Barbara Ślusarska (Autor)
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
