Powikłania po wstrzyknięciach domięśniowych w zależności od miejsca podania leku – przegląd piśmiennictwa
DOI:
https://doi.org/10.12923/pielxxiw-2026-0013Słowa kluczowe:
bezpieczeństwo, zastosowanie, technika, skutki uboczne, wstrzyknięcie domięśnioweAbstrakt
POWIKŁANIA PO WSTRZYKNIĘCIACH DOMIĘŚNIOWYCH W ZALEŻNOŚCI OD MIEJSCA PODANIA LEKU – PRZEGLĄD PIŚMIENNICTWA
Wprowadzenie. Celem niniejszego artykułu jest określenie reakcji niepożądanych związanych ze stosowaniem iniekcji domięśniowych w zależności od miejsca wstrzyknięcia.
Cel pracy. Badanie ma charakter przeglądu piśmiennictwa. Obejmuje ono 11 badań pochodzących z wybranych baz danych, w tym Web of Science, PubMed oraz OVID. Wyszukiwanie przeprowadzono w okresie od października do listopada 2024 r. i ograniczono do publikacji z lat 2019-2024 oraz artykułów dostępnych w pełnym tekście.
Materiał i metody. W analizowanych badaniach podkreślano znaczenie stosowania prawidłowych technik wykonywania iniekcji oraz wyboru najbardziej odpowiedniego miejsca wstrzyknięcia z uwzględnieniem stanu pacjenta, a także preferencji personelu medycznego. Część badań wskazywała na różnice dotyczące wykonywania wstrzyknięć domięśniowych (IM) w okolicy przednio-pośladkowej i grzbietowo-pośladkowej, co wiązano przede wszystkim z ryzykiem uszkodzenia nerwu kulszowego.
Wnioski. Zastrzyki domięśniowe (IMI) należą do najczęściej stosowanych metod podawania substancji leczniczych pacjentom. Chociaż uznawane są za stosunkowo bezpieczną metodę, ich wykonywanie wiąże się z określonym ryzykiem. Do działań niepożądanych należą zarówno reakcje miejscowe, takie jak ból, krwiak czy zaczerwienienie w miejscu wstrzyknięcia, jak i poważniejsze powikłania, obejmujące m.in. uszkodzenia nerwów lub kości oraz powstawanie ropni. Dlatego zastrzyki domięśniowe powinny być wykonywane z zachowaniem szczególnej ostrożności oraz po starannym doborze miejsca iniekcji.
Bibliografia
1. Gulnar E, Ordu Y, Bayram SB, et al. Gluteal muscle and subcutaneous tissue thicknesses in adults: a systematic review and meta-analysis. J. Res. Nurs. 2023;28(3):181-196. https://doi.org/10.1177/17449871231155769
2. Kim Y, Nam Y, Kim D, et al. Evaluating the effectiveness of gluteal intramuscular injection sites: a cadaveric study. Anat. Cell. Biol. 2022;55(1):48-54. https://doi.org/10.5115/acb.21.223
3. Roldán-Chicano MT, Rodríguez-Tello J, Cebrián-Lópezoldán R, et al. Adverse effects of dorsogluteal intramuscular injection versus ventrogluteal intramuscular injection: A systematic review and meta-analysis. Nurs. Open. 2023;10(9):5975-5988. https://doi.org/10.1002/nop2.1902
4. Yalcin Atar N, Deniz Altan M, Kaymaz E, et al. Examining the safety of dorsogluteal and ventrogluteal sites for intramuscular injection in older adults. Int. J. Older People Nurs. 2024;19(6):e12655. https://doi.org/10.1111/opn.12655
5. WORLD HEALTH ORGANIZATION, 2015. WHO vyzývá k celosvětovému používání „chytrých“ injekčních stříkaček [online]. [cit. 2025-1-22]. Dostupné z: https://www.who.int/news/item/23-02-2015-who-calls-for-worldwide-use-of-smart-syringes https://doi:10.1371/journal.pone.0099677
6. Hemingway S, Lui S, White J, et al. Considering skin-to-muscle depth for successful intramuscular injections in an increasingly obese population. Br. J. Nurs. 2023;32(13):628-635. https://doi.org/10.12968/bjon.2023.32.13.628
7. Strohfus P, Palma S, Wallace CH, et al. Dorsogluteal intramuscular injection depth needed to reach muscle tissue according to body mass index and gender: A systematic review. J. Clin. Nurs. 2021;31(19-20):2943-2958. https://doi.org/10.1111/jocn.16126
8. Surraj S, Chandrupatla M, Kusneniwar G, et al. Determination of safe sites of intramuscular arm injections and its relevance to the community. J. Family Med. Prim. Care. 2022;11(10):6101-6106. https://doi.org/10.4103/jfmpc.jfmpc_792_22
9. Silva AMO, Santos RCS, Araujo MGS, et al. Intramuscular injection safety without aspiration in the ventro-gluteal region during vaccination: randomized clinical trial. Rev. Bras. Enferm. 2022;75(1):e20201119. https://doi.org/10.1590/0034-7167-2020-1119
10. Kilroy G, Lorbiecki M, Hagle M, et al. Supporting the safe use of the dorsogluteal intramuscular injection site: an evidence-based quality improvement project. Open Nurs. 2023;30(4):819-827. https://doi.org/10.1177/10783903231178556
11. Ayinde O, Hayward RS, Ross JDC, et al. The effect of intramuscular injection technique on injection associated pain; a systematic review and meta-analysis. PLOS ONE. 2021;16(5):e0250883. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0250883
12. Sahebkar M, Khosrojerdi A, Mostafa R, et al. Evaluation of the effect of selecting gluteal injection site on the pain injection based on anthropometric indices and body shape pattern: A randomised controlled trial study. J. Clin. Nurs. 2021;30(11¬12):1556-1563. https://doi.org/10.1111/jocn.15703
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Eliška Vaníčková, Valérie Tóthová, Sylva Bártlová (Autor)
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
