Task-shifting w leczeniu malarii: rosnąca rola pielęgniarek na obszarach wiejskich Madagaskaru – opis przypadku i krótki przegląd literatury
DOI:
https://doi.org/10.12923/pielxxiw-2026-0030Słowa kluczowe:
malaria, Plasmodium falciparum, task-shifing, opieka pielęgniarska, szybkie testy diagnostyczne (RDT)Abstrakt
Cel pracy. Przedstawienie przypadku ilustrującego rolę pielęgniarek w leczeniu malarii na obszarach wiejskich Madagaskaru oraz omówienie konsekwencji task-shifing w warunkach ograniczonych zasobów.
Materiał i metody. Przeanalizowano przypadek 67-letniej kobiety z ciężką postacią malarii wywołanej przez Plasmodium falciparum, a także przeprowadzono zwięzły przegląd literatury (2007-2025) dotyczący diagnozowania i leczenia malarii przez pielęgniarki. Pacjentką opiekowały się wykwalifikowane pielęgniarki, postępując zgodnie z krajowymi wytycznymi oraz wytycznymi WHO dotyczącymi malarii.
Wyniki. Pacjentowi podano dożylnie artesunat (2,4 mg/kg w 0., 12. i 24. godzinie, a następnie codziennie) oraz zastosowano leczenie wspomagające. Z powodu stabilnego stanu pacjenta oraz ograniczonych zapasów zrezygnowano z transfuzji krwi. Stan pacjenta uległ poprawie i został wypisany ze szpitala w 2. dniu. Przegląd literatury potwierdził, że pielęgniarki i pracownicy ochrony zdrowia na poziomie lokalnym bezpiecznie przeprowadzają diagnostykę opartą na testach RDT i podają leki ACT, o ile mają zapewniony nadzór, szkolenia i łańcuchy dostaw, choć nadal istnieją wyzwania związane z jakością testów RDT i brakami zapasów.
Wnioski. Leczenie malarii prowadzone przez pielęgniarki jest wykonalne i skuteczne w warunkach wiejskich, gdzie zasoby są ograniczone. Przekazywanie zadań (task-shifing) może poprawić dostęp do opieki i skrócić czas jej udzielenia, pod warunkiem zapewnienia kontroli jakości, nadzoru oraz jasnych kryteriów kierowania pacjentów do specjalistów.
Bibliografia
1. World Health Organization. World malaria report 2024: addressing inequity in the global ma-laria response. Geneva: WHO; 2024 [cited 2025 Aug 26]. Available from: https://www. who.int/teams/global-malaria-programme/reports/world-malaria-report-2024
2. Jongdeepaisal M, Khonputsa P, Sirimatayanant M, et al. Expanded roles of community health workers beyond malaria in the Asia-Pacific: a systematic review. PLOS Glob. Public Health. 2024;4(10):e0003113. https://doi.org/10.1371/journal.pgph.0003113
3. Boyce MR, O’Meara WP. Use of malaria RDTs in various health contexts across sub-Saharan Africa: a systematic review. BMC Public Health. 2017;17:470. https://doi.org/10.1186/s12889-017-4398-1
4. Usman R, Umar AA, Gidado S, et al. Predictors of malaria rapid diagnostic tests’ utilisation among healthcare workers in Zamfara State. PLOS One. 2018;13(12):e0200856. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0200856
5. Yalley AK, Ocran J, Cobbinah JE, et al. Advances in malaria diagnostic methods in resource-limited settings: a systematic review. Trop. Med. Infect. Dis. 2024;9(9):190. https://doi.org/10.3390/tropicalmed9090190
6. World Health Organization. National Health Workforce Accounts (NHWA) data portal [In-ternet]. Geneva: WHO; 2024 [cited 2025 Aug 26]. Available from: https://apps. who.int/nhwaportal/
7. World Health Organization. Madagascar – country data [Internet]. Geneva: WHO; 2025 [cit-ed 2025 Aug 26]. Available from: https://data.who.int/countries/450
8. UNICEF. Public Expenditure Review of the Health Sector in Madagascar (2014–2018) [In-ternet]. New York: United Nations Children’s Fund; 2021 [cited 2025 Aug 26]. Available from: https://www.unicef.org/esa/media/3646/file/PER-of-Health-in-Madagascar-2014.pdf
9. World Health Organization. Task shifting: rational redistribution of tasks among health work-force teams [Internet]. Geneva: WHO; 2008 [cited 2025 Aug 26]. Available from: https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/43821/9789241596312_eng.pdf
10. Mbouamba Yankam B, Adeagbo O, Amu H, et al. Task shifting and task sharing in the health sector in sub-Saharan Africa: evidence, success indicators, challenges, and opportunities. Pan. Afr. Med. J. 2023;46:11. https://doi.org/10.11604/pamj.2023.46.11.40984
11. Musyimi CW, Mutiso VN, Ndetei DM, et al. Mental health treatment in Kenya: task-sharing challenges and opportunities among informal health providers. Int. J. Ment. Health Syst. 2017;11:45. https://doi.org/10.1186/s13033-017-0152-4
12. Farley JE, Ndjeka N, Kelly AM, et al. Evaluation of a nurse practitioner-physician task-sharing model for multidrug-resistant tuberculosis in South Africa. PLOS One. 2017;12(8):e0182780. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0182780
13. Bohle LF, Abdallah AK, Galli F, et al. Knowledge, attitudes and practices towards malaria diagnostics among healthcare providers and healthcare-seekers in Kondoa district, Tanzania: a multi-methodological situation analysis. Malar. J. 2022;21:224. https://doi.org/10.1186/s12936-022-04244-0
14. Adeoti O, Spiegelman D, Afonne C, et al. The fidelity of implementation of recommended care for children with malaria by community health workers in Nigeria. Implement. Sci. 2020;15:13. https://doi.org/10.1186/s13012-020-0968-1
15. Kyabayinze DJ, Asiimwe C, Nakanjako D, et al. Programme level implementation of malaria rapid diagnostic tests (RDTs): outcomes and cost of training health workers at lower level health care facilities in Uganda. BMC Public Health. 2012;12:291. https://doi.org/10.1186/1471-2458-12-291
16. Kabaghe AN, Visser BJ, Spijker R, et al. Health workers’ compliance to rapid diagnostic tests (RDTs) to guide malaria treatment: a systematic review and meta-analysis. Malar. J. 2016;15:163. https://doi.org/10.1186/s12936-016-1218-5
17. Hansen KS, Ndyomugyenyi R, Magnussen P, et al. Cost-effectiveness analysis of malaria rapid diagnostic tests for appropriate treatment of malaria at the community level in Uganda. Health Policy Plan. 2017;32(5):676-689. https://doi.org/10.1093/heapol/czw171
18. Garchitorena A, Harimanana A, Irinantenaina J, et al. Expanding community case manage-ment of malaria to all ages can improve universal access to malaria diagnosis and treatment: results from a cluster randomized trial in Madagascar. BMC Med. 2024;22:231. https://doi.org/10.1186/s12916-024-03441-9
19. Mukanga D, Tibenderana JK, Peterson S, et al. Access, acceptability and utilization of com-munity health workers using diagnostics for case management of fever in Ugandan children: a cross-sectional study. Malar. J. 2012;11:121. https://doi.org/10.1186/1475-2875-11-121
20. Orok AB, Ajibaye O, Aina OO, et al. Malaria interventions and control programmes in Sub-Saharan Africa: a narrative review. Cogent. Med. 2021;8(1):1940639. https://doi.org/10.1080/2331205X.2021.1940639
21. Corley AG, Thornton CP, Glass NE. The role of nurses and community health workers in confronting neglected tropical diseases in sub-Saharan Africa: a systematic review. PLOS Negl. Trop. Dis. 2016;10(9):e0004914. https://doi.org/10.1371/journal.pntd.0004914
22. Moonasar D, Goga AE, Frean J, et al. An exploratory study of factors that affect the perfor-mance and usage of rapid diagnostic tests for malaria in the Limpopo Province, South Africa. Malar. J. 2007;6:74. https://doi.org/10.1186/1475-2875-6-74
23. Lindgren E, Persson E. Nurses’ experiences when caring for patients infected with malaria in Tanzania – A qualitative interview study. Jönköping: Jönköping University, School of Health and Welfare; 2020 [cited 2025 Aug 30]. Available from: https://www.diva-portal.org/smash/get/diva2:1388720/FULLTEXT01.pdf
24. Steinhardt LC, Chinkhumba J, Wolkon A, et al. Patient-, health worker-, and health facility-level determinants of correct malaria case management at publicly funded health facilities in Malawi: results from a nationally representative health facility survey. Malar. J. 2014;13:64. https://doi.org/10.1186/1475-2875-13-64
25. Zurovac D, Ndhlovu M, Sipilanyambe N, et al. Paediatric malaria case-management with ar-temether-lumefantrine in Zambia: a repeat cross-sectional study. Malar. J. 2007;6:31. https://doi.org/10.1186/1475-2875-6-31
26. Larsen DA, Winters A, Cheelo S, et al. Shifting the burden or expanding access to care? As-sessing malaria trends following scale-up of community health worker malaria case manage-ment and reactive case detection. Malar. J. 2017;16:441. https://doi.org/10.1186/s12936-017-2088-1
27. Baird JK, Nelwan EJ, Taylor WR. Approach to the patient with malaria. In: Travel Medicine. 4th ed. Elsevier; 2019. p. 179-186. https://doi.org/10.1016/B978-0-323-54696-6.00017-3
28. Altaras R, Nuwa A, Agaba B, et al. Why do health workers give anti-malarials to patients with negative rapid test results? A qualitative study at rural health facilities in western Ugan-da. Malar. J. 2016;15:23. https://doi.org/10.1186/s12936-015-1020-9
29. Khalid Mohamed S, Khalid Mohamed D, Ahmed K, et al. Health workers’ adherence to ma-laria case management protocols in Northern Sudan: a qualitative study. Malar. J. 2024;23:170. https://doi.org/10.1186/s12936-024-04998-9
30. Boyce MR, Menya D, Turner EL, et al. Evaluation of malaria rapid diagnostic test (RDT) use by community health workers: a longitudinal study in western Kenya. Malar. J. 2018;17:206. https://doi.org/10.1186/s12936-018-2358-6
31. Ojo AA, Maxwell K, Oresanya O, et al. Health systems readiness and quality of inpatient malaria case-management in Kano State, Nigeria. Malar. J. 2020;19:384. https://doi.org/10.1186/s12936-020-03449-5
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Autorzy
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
