Odczuwany stres i strategie radzenia sobie z nim wśród personelu medycznego oddziałów psychiatrycznych – badanie przekrojowe

Autor

  • Katarzyna Olczak Department of Nursing and Midwifery, Department of Nursing Theory and Nursing Skills, Medical University of Lodz, Polska Autor https://orcid.org/0000-0002-1264-5979
  • Kacper Kuderko Department of Nursing and Midwifery, Department of Nursing Theory and Nursing Skills, Medical University of Lodz, Polska Autor https://orcid.org/0009-0003-7740-3895
  • Wiktoria Kopczyńska Department of Nursing and Midwifery, Department of Nursing Theory and Nursing Skills, Medical University of Lodz, Polska Autor
  • Weronika Maliszewska Department of Nursing and Midwifery, Department of Nursing Theory and Nursing Skills, Medical University of Lodz, Polska Autor https://orcid.org/0009-0004-6138-2329

DOI:

https://doi.org/10.12923/pielxxiw-2026-0036

Słowa kluczowe:

stres zawodowy, strategie radzenia sobie, personel medyczny, psychiatria, zdrowie psychiczne

Abstrakt

Cel pracy. Celem badań była ocena ogólnego poziomu odczuwanego stresu oraz strategii radzenia sobie z nim wśród personelu medycznego pracującego na oddziałach psychiatrycznych, a także określenie związków między wymienionymi zmiennymi, a czynnikami socjodemograficznymi i wymiarem czasu pracy.

Materiał i metody. Badanie przeprowadzono w grudniu 2025 roku wśród 121 pracowników szpitalnych oddziałów psychiatrycznych w województwie łódzkim. Zastosowano standaryzowane narzędzia badawcze – Skalę Odczuwanego Stresu (PSS-10), Inwentarz do Pomiaru Radzenia Sobie ze Stresem (Mini-COPE) oraz autorski kwestionariusz ankiety. Podczas analizy przyjęto poziom istotności α=0,05.

Wyniki. Ponad połowa badanych (54,6%) odczuwała wysoki poziom stresu, szczególnie osoby młodsze, z wyższym wykształceniem oraz lekarze. Czynniki stresogenne najczęściej określane przez badanych jako najistotniejsze w kontekście generowania stresu w ich miejscu pracy to agresja słowna, konieczność podejmowania szybkich reakcji na zaistniałe okoliczności oraz ryzyko wystąpienia błędu jatrogennego.

Wnioski. Personel medyczny oddziałów psychiatrycznych doświadcza wysokiego poziomu stresu, warunkowanego cechami demograficznymi i zawodowymi. Wzrost poziomu odczuwanego stresu sprzyja częstszemu stosowaniu strategii mniej adaptacyjnych. Uzasadnione jest wdrażanie szkoleń i systemowego wsparcia psychologicznego.

Bibliografia

1. Cranage K, Foster K. Mental health nurses’ experience of challenging workplace situations: A qualitative descriptive study. Int. J. Ment. Health Nurs. 2022;31(3):665-676. https://doi.org/10.1111/inm.12986

2. Nevriana A, Brulin E, Hemmingsson T, et al. Healthcare occupations, suicides, and suicide attempts: A cohort study based on the working population in Sweden. Acta Psychiatr. Scand. 2025;152(5):360-371. https://doi.org/10.1111/acps.70018

3. Abu El-Kass SM, Ellayan OM, Turkman AM, et al. The prevalence of workplace violence toward psychiatric nurses in Saudi Arabia and its effect on their quality of life. Front. Psychiatry. 2025;16:1524845. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2025.1524845

4. Tomaszewska K, Kowalczuk K, Kadučáková H, et al. Occurrence of stress and burnout among nurses employed in a psychiatric hospital and a somatic hospital – a comparative analysis. Healthcare (Basel). 2024;12(23):2443. https://doi.org/10.3390/healthcare12232443

5. Zhu H, Yang X, Xie S, et al. Prevalence of burnout and mental health problems among medical staff: A systematic review and meta-analysis. BMJ Open. 2023;13:e061945. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2022-061945

6. Pietraszek D, Trawińska JK, Kołodziej W. Factors contributing to burnout among nurses of stationary and outpatient psychiatric wards during the COVID-19 pandemic. Probl. Pielęg. 2024;32(1):46-51. https://doi.org/10.5114/ppiel.2024.139133

7. Karasek RA. Job demands, job decision latitude, and mental strain: Implications for job redesign. Adm. Sci. Q.1979;24(2):285-308. https://doi.org/10.2307/2392498

8. Doedens P, Kiel-Clayton LM, Daams JG, et al. Effectiveness of interventions to improve coping and resilience of frontline mental healthcare professionals towards workplace violence on psychiatric wards – a systematic review. Int. J. Ment. Health Nurs. 2025;34(2):210-225. https://doi.org/10.1111/inm.70016

9. Jin F, Ni S, Wang L. Occupational stress, coping strategies, and mental health among clinical nurses: A mediation analysis. Front. Public. Health. 2025;13:1537120. https://doi.org/10.3389/fpubh.2025.1537120

10. Kourakos M. Mental health and coping strategies among nursing staff. Prog. Health Sci. 2017;7(2):67-73. https://doi.org/10.5604/01.3001.0010.7852

11. Kolutek R, Erkutlu H, Chafra J. Workplace violence and nurses’ psychological well-being: The mediating role of burnout and the moderating role of psychological resilience. Arch. Psychiatr. Nurs. 2024;53:177-183. https://doi.org/10.1016/j.apnu.2024.10.015

12. Yu F, Raphael DL, Mackay LM, et al. Personal and work-related factors associated with nurse resilience: An updated systematic review using meta-analysis and narrative synthesis. Int. J. Nurs. Stud. 2025;166(10):105054.https://doi.org/10.1016/j.ijnurstu.2025.105054

13. Kavaliauskas P, Kazlauskas E, Smailyte G. Psychological distress, suicidality and resilience of Lithuanian nurses. BMC Nurs. 2024;23(1):922. https://doi.org/10.1186/s12912-024-02632-2

14. Wang M, Yan Y, Yang W, et al. Causal mapping of psychological and occupational risk factors for suicidal ideation in psychiatric nurses using Bayesian networks: A multicenter cross-sectional study. PLoS One. 2025;20(9):e0333018. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0333018

15. Juczyński Z, Ogińska-Bulik N. Narzędzia pomiaru stresu i radzenia sobie ze stresem. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego; 2012, s. 11-22, 45-58.

16. Core Team. A Language and Environment for Statistical Computing. Austria: R Foundation for Statistical Computing; 2019.

17. Schroeder S, Kelly D, Leighton K. Influence of years of experience and age on hospital workforce compassion satisfaction, anxiety, depression, stress, and burnout during pandemic: implications for retention. Psychol. Health Med. 2023;28(7):1741-1754. https://doi.org/10.1080/13548506.2022.2159988

18. Sala E, Paraggio E, Abrami MA, et al. Cross-Sectional Study of the Psychological Well-Being of Healthcare Workers in a Large European University Hospital after the COVID-19 Initial Wave. Med Lav. 2023;114(6):e2023055. https://doi.org/10.23749/mdl.v114i6.14849

19. Golubic R, Milosevic M, Knezevic B, et al. Work-related stress, education and work ability among hospital nurses. J. Adv. Nurs. 2009;65(10):2056-2066. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.2009.05057.x

20. Bekelepi N, Martin P. Experience of violence, coping and support for nurses working in acute psychiatric wards. S. Afr. J. Psychiatr. 2022;28:1700. https://doi.org/10.4102/sajpsychiatry.v28i0.1700

Pobrania

Opublikowane

2026-09-30

Numer

Tom 25 Nr 3 (2026): Pielęgniarstwo XXI wieku

Dział

Prace oryginalne

Licencja

Prawa autorskie (c) 2026 Autorzy

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Jak cytować

Olczak, K., Kuderko, K., Kopczyńska, W., & Maliszewska, W. (2026). Odczuwany stres i strategie radzenia sobie z nim wśród personelu medycznego oddziałów psychiatrycznych – badanie przekrojowe. Pielęgniarstwo XXI Wieku, 25(3), 266-274. https://doi.org/10.12923/pielxxiw-2026-0036