Odporność psychiczna osób starszych z grupy LGBTQ+: implikacje dla praktyki pielęgniarskieji organizacji opieki zintegrowanej
DOI:
https://doi.org/10.12923/pielxxiw-2026-0045Słowa kluczowe:
opieka pielęgniarska, odporność psychiczna, opieka zintegrowana, kultura organizacyjna, osoby starsze z grupy LGBTQ+Abstrakt
ODPORNOŚĆ PSYCHICZNA OSÓB STARSZYCH Z GRUPY LGBTQ+: IMPLIKACJE DLA PRAKTYKI PIELĘGNIARSKIEJ I ORGANIZACJI OPIEKI ZINTEGROWANEJ
Cel pracy. Celem niniejszego badania było zbadanie odporności psychicznej osób starszych z grupy LGBTQ+ oraz przeanalizowanie jej implikacji dla praktyki pielęgniarskiej i organizacji zintegrowanej opieki zdrowotnej i społecznej.
Materiał i metody. Zastosowano projekt badania jakościowego. Dane zebrano w drodze pogłębionych, częściowo ustrukturyzowanych wywiadów z 11 osobami starszymi z grupy LGBTQ+ w wieku 50 lat i starszymi, wybranymi metodą kuli śnieżnej. Wywiady zostały przepisane dosłownie i poddane jakościowej analizie treści przy użyciu oprogramowania NVivo.
Wyniki. Nadrzędna kategoria – radzenie sobie ze starzeniem się i opieką w kontekście trwającego przez całe życie stresu związanego z przynależnością do mniejszości – ukazuje odporność psychiczną jako dynamiczny proces kształtowany przez doświadczenia związane z dyskryminacją i opieką zdrowotną. Chociaż odporność psychiczna wspierała autonomię, mogła również maskować niezaspokojone potrzeby. Klimat organizacyjny, kompetencje zawodowe oraz uwarunkowania strukturalne miały wpływ na ujawnianie problemów i dostęp do usług, ujawniając luki w edukacji i zintegrowanej opiece, które mogą utrwalać strukturalną niewidzialność.
Bibliografia
1. Fredriksen-Goldsen KI, Kim HJ, Shiu C, et al. Successful aging among lgbt older adults: physical and mental health-related quality of life by age group. Gerontologist. 2015;55(1):154-168. https://doi.org/10.1093/geront/gnu081
2. de Vries B. Stigma and LGBT aging: Negative and positive marginality. [in:] The lives of LGBT older adults: Understanding challenges and resilience. Orel NA, Fruhauf CA. (ed.). APA, Washington, DC; 2015, 55-71. https://doi.org/10.1037/14436-003
3. Choi SK, Meyer IH. LGBT aging: A review of research findings, needs, and policy implications: JSTOR. Los Angeles: The Williams Institute; 2016.
4. Pereira H, Banerjee D. Successful aging among older LGBTQIA+ people: future research and implications. Front. Psychiatry. 2021;12:1-7. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2021.756649
5. Hunt R, Bates C, Walker S, et al. A systematic review of uk educational and training materials aimed at health and social care staff about providing appropriate services for lgbt+ people. Int. J. Environ. Res. Public Health. 2019;16(24):4976. https://doi.org/10.3390/ijerph16244976
6. Karniej P, Dissen A, Pietrzykowski Ł, et al. Lesbian, gay, bisexual, and transgender clinical competence of health professionals in Poland and Spain: results of the health exclusion research in Europe (HERE) study. BMC Medical Education. 2025;25(1):144. https://doi.org/10.1186/s12909-025-06744-4
7. Karniej P, Dissen A, del Pozo-Herce P, et al. Gay affirmative practices among healthcare professionals in Poland and Spain: results of Health Exclusion Research in Europe (HERE) study. Front. Public Health. 2025;13:1568486. https://doi.org/10.3389/fpubh.2025.1568486
8. Masten AS, Best KM, Garmezy N. Resilience and development: Contributions from the study of children who overcome adversity. Dev. Psychopathol. 1990;2(4):425-444. https://doi.org/10.1017/S0954579400005812
9. Singh AA. Understanding trauma and supporting resilience with LGBT people of color. Trauma, resilience, and health promotion in LGBT patients: What every healthcare provider should know. Springer Cham. 2017; 113-119. https://doi.org/10.1007/978-3-319-54509-7_10
10. Rowe JW, Kahn RL. Successful Aging. Gerontologist. 1997;37(4):433-440. https://doi. org/10.1093/geront/37.4.433
11. Urek M, Buitenkamp C, Hafford-Letchfield T, et al. „Teta, s kom si ti lezbijka?”: z izobraževanjem proti nevidnosti LGBT+ starih ljudi v socialni in zdravstveni oskrbi. Soc. delo. 2022;61(1):7-26. https://doi.org/10.51741/sd.2022.61.1.7-26
12. Ferbežar N, Štefanec V, Gavriloski Tretjak M, et al. Interdisciplinary Approaches to LGBTQ+ Inclusion in Education: A Qualitative Study from Slovenia. J. Appl. Soc. Sci. 2025;19(1):30-48. https://doi.org/10.1177/19367244241269858
13. Adam F, Hlebec V, Kavčič M, et al. Kvalitativno raziskovanje v interdisciplinarni perspektivi: Inštitut za razvojne in strateške analize; 2012.
14. Fredriksen-Goldsen KI, Kim H-J. Count me in: response to sexual orientation measures among older adults. Res. Aging. 2015;37(5):464-480. https://doi.org/10.1177/0164027514542109
15. Pereira H, Silva Pc. The importance of social support, positive identity, and resilience in the successful aging of older sexual minority men. Geriatrics. 2021;6(4):98. https://doi.org/10.3390/geriatrics6040098
16. Wille L, Jewell T, Wolfe A, et al. Insufficient LGBTQ+ education across disciplines suggested by national survey of health professionals in training. Plos One. 2025;20(1):e0316931. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0316931
17. Tops L, Beerten SG, Vandenbulcke M, et al. Integrated care models for older adults with depression and physical comorbidity: a scoping review. Int. J. Integr. Care. 2024;24(1):1. https://doi.org/10.5334/ijic.7576
18. Mezza F, Mezzalira S, Pizzo R, et al. Minority stress and mental health in European transgender and gender diverse people: A systematic review of quantitative studies Clin. Psychol. Rev. 2024;107:102358. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2023.102358
19. Pereira H, Banerjee D. Successful Aging Among Older LGBTQIA+ People: Future Research and Implications. Front Psychiatry. 2021;12:756649. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2021.756649
20. Rahi K. Indicators to assess organizational resilience – a review of empirical literature. Int. J. Disaster Resil. Built Environ. 2019;10(2/3):85-98. https://doi.org/10.1108/IJDRBE-11-2018-0046
21. Kuney MA, Stubbs M, Noble MD. LGBTQIA+ cultural competency in healthcare education programs: A scoping review. Nurse Education in Practice. 2025;8:104333. https://doi.org/10.1016/j.nepr.2025.104333
22. Yu H, Flores DD, Bonett S, et al. LGBTQ+ cultural competency training for health professionals: a systematic review. BMC Med. Educ. 2023;23(1):558. https://doi.org/10.1186/s12909-023-04373-3
23. Perone AK, Zhou L, Coldon T. Challenges and opportunities for equitable aging for LGBTQ+ older adults in rural communities: a community-engaged focus group study. Research on Aging. Res. Aging. 2026. https://doi.org/10.1177/01640275261419531
24. Keemink JR, Hammond J, Collins G, et al. The CIRCLE care home guide: a co‐designed resource on LGBTQ+ inclusion for care homes. Health Expect. 2025;28(4):e70309. https://doi.org/10.1111/hex.70309
25. Czapla M, Stańczykiewicz B, Kurpas D, et al. Polish validation of the LGBTQ+ Healthcare Experiences Scale (LGBTQ+ HCES). Adv. Clin. Exp. Med. 2025;34(9):1565¬1574. https://doi.org/10.17219/acem/209762
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Mihael Nedeljko, Boris Miha Kaučič (Autor)
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
