Rola uważności we współczesnej edukacji na kierunku pielęgniarstwo ujęta w perspektywie egzystencjalno-etycznej
DOI:
https://doi.org/10.12923/pielxxiw-2026-0044Słowa kluczowe:
jakość życia, edukacja, zdrowie, uważność, samorozwójAbstrakt
ROLA UWAŻNOŚCI WE WSPÓŁCZESNEJ EDUKACJI NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO UJĘTA W PERSPEKTYWIE
EGZYSTENCJALNO-ETYCZNEJ
Wprowadzenie. Jednym z istotnych problemów edukacji na kierunku pielęgniarstwo jest roztargnienie studentów, ich niecierpliwość, pośpiech, napięcie, niepokój, gonitwa myśli, nierzadko brak zaangażowania w proces kształcenia. Przyczyn takiego stanu rzeczy jest wiele. Znaczny udział w rozproszeniu uwagi studentów ma też duch czasu upowszechniający oraz legitymizujący określony sposób bycia i myślenia opierający się na idei płynności, prędkości, niezakorzenieniu oraz natychmiastowej satysfakcji. Rozmaitym przyczynom rozkojarzenia zapobiega do pewnego stopnia uważność.
Cel pracy. Celem artykułu jest ukazanie korzyści edukacyjnych, które daje ćwiczenie uważności. Przedstawienie zarysu partytury ćwiczenia uważności. Podkreślenie znaczenia uważności dla jakości życia i pogłębiania humanistycznej wrażliwości rzutującej w przyszłości na pracę w obszarze sztuki opiekowania się pacjentami.
Materiał i metody. Do opisu zjawiska uważności wykorzystana została metoda fenomenologiczna w ujęciu Edmunda Husserla.
Podsumowanie. Uważność warunkuje stan umysłu, sprzyja krytycznej refleksji, przywraca kontrolę nad emocjami, zapobiega spadkom nastrojów, utracie odporności oraz bezradności w sytuacjach trudnych. Uważność powinna zostać uwzględniona w systemie kształcenia na poziomie akademickim.
Bibliografia
1. Seneka. Listy moralne do Lucyliusza. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN; 2010, s. 130-330.
2. Pawłowski K. Wąska ścieżka prawdy. Rozważania na podstawie filozofii jogi klasycznej oraz nauk św. Jana od Krzyża. Kraków: Zakład Wydawniczy Nomos; 1996, s. 7-20.
3. Heidegger M. Bycie i czas. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN; 1994, s. 186-240.
4. Beckett S. Czekając na Godota. Kraków: Państwowy Instytut Wydawniczy; 1994, s. 5-24.
5. Pascal B. Myśli. Kraków: Wydawnictwo Vis-à-vis Etiuda; 2022, s. 60.
6. Khalfa J. Introduction to the philosophy of Gilles Deluze. London: Continuum; 2014, p. 40-60.
7. Deleuze G, Guattari F. Capitalism, Schizophrenia, Social psychiatry. Paris: Éditions de Minuit; 1972, p. 76-112.
8. Bauman Z. Szanse etyki w zglobalizowanym świecie. Kraków: Wydawnictwo Znak; 2007, s. 163-220.
9. Bauman Z. Życie na przemiał. Kraków: Wydawnictwo Literackie; 2005, s. 182-183.
10. Virilio P. Prędkość i polityka. Kraków: Wydawnictwo Sic; 2009, s. 30-50.
11. Kabat-Zinn J, Falling J. Awake: Haw to practice mindfulness in eweryday life. New York: Hachette Books; 2018, p. 14-16.
12. Zainab IA. Implementing mindfulness practices in schools: benefits and challenges. Res Output J Educ. 2024;3(3): 20-23. https://rojournals.org/implementing-mindfulness-practices-in-schools-benefits-and-challenges (dostęp: 11.10.2025).
13. Welch C. The gift of presence mindfulness guide for women. New York: Penguin Publishing Group; 2020, p. 35-40.
14. Frey A, Totton A. Jestem tu i teraz. Warszawa: Muza; 2016, s. 59-80.
15. Siegel RD. The mindfulness solution: everyday practices for everyday problems. New York: The Guiford Press; 2010, p. 7-25.
16. Tobin T. Mindfulness in education. Learn. Res. Pract. 2018;4: 1-9. https://doi.org/10.1080/23735082.2018.1433623 (dostęp: 12.10.2025).
17. Kosz-Szumska J. Uważność drogą ku stawaniu się refleksyjnym nauczycielem wczesnej edukacji. Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce. 2025:4(79): 43-65. https://doi.org/10.35765/eetp.2025.2079.03 (dostęp: 16.10.2025).
18. Żejmo J. Praktyka mindfulness jako skuteczna metoda poprawy umiejętności radzenia sobie ze stresem. Edukacja Humanistyczna. 2022;2: 189-200. https://www. bing.com/search?q=Edukacja+Humanistyczna.+2022 (dostęp: 13.10.2025).
19. Radoń S. Uważność i jej pomiar. Studia Psychologica. 2020;20(1): 5-16. https://doi.org./10.21697/sp.2020.20.1.01 (dostęp: 17.10.2025).
20. Zimmer-Gembeck MJ. Coping flexibility: variability, fit and associations with efficacy, emotion regulation, decentering and responses to stress. Stress Health. 2021;37(5): 846-861 https://doi.org/10.1002/smi.3043 (dostęp. 17.10.2025).
21. Yates JCh. The mind illuminated guide integrating buddist wisdom and brain science for greater mindfulness. New York: Simon and Schuster. 2017, p. 480-500.
22. Kabat-Zinn J. Gdziekolwiek jesteś bądź. Warszawa: Wydawnictwo Czarna Owca; 2025, s. 72.
23. McQuaid J, Carmona P. Peacefull mind: using mindfulness and cognitive behavioral to overcome depresion. Oakland; 2004, p.115-170.
24. Hayes S, Follette V, Linehan M. Mindfulness and acceptance: expanding the cognitive-behavioral tradition. New York: Guilford Press; 2001, p. 39-140.
25. Levine P. Głos wnętrza. Jak ciało uwalnia się od traumy i odzyskuje zdrowie. Warszawa: Wydawnictwo Czarna Owca; 2023, s. 480-600.
26. Gombrowicz W. Dzienniki 1957-1961. Kraków: Wydawnictwo Literackie; 1988, s. 35-36.
27. Jaeger W. Paideia. Formowanie człowieka greckiego. Warszawa: Fundacja Aletheia; 2001, s. 50-470.
28. Marrou I. Historia wychowania w starożytności. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy; 1969, s. 30-240.
29. Margas G. Uważność w epoce rozproszenia. https://www.bing.com/videos/ riverview/relatedvideo.uważność w edukacji akademickiej (dostęp: 17.01.2026).
30. Góralska A. Uważność: technika uczenia się czy droga wspierania (samo)rozwoju?. Rocz. Andrag. 2019;26: 109-123. https://doi.org/10.12775/RA.2019 (dostęp: 17.10.2025).
31. Międzynarodowa Konferencja „Uważność i współczucie – o mądrości, która wspiera dobrostan i może zmieniać świat” https://www.centrumprasowe.merito.pl/ (dostęp: 13.01.2026).
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Zygmunt Pucko (Autor)
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
