Forms of Expression of Love and the Intensity of Young’s Early Maladaptive Schemas in a Group of Adult Poles
DOI:
https://doi.org/10.12923/2353-8627/2025-0012Słowa kluczowe:
języki miłości, wczesne nieadaptacyjne schematy, jakość związkuAbstrakt
Wstęp: Relacje romantyczne są kluczowym elementem zdrowia psychicznego i dobrostanu jednostki. Teorie przywiązania i wczesnych nieadaptacyjnych schematów Younga wskazują, że wczesnodziecięce doświadczenia kształtują styl nawiązywania bliskich związków w dorosłości. Cel prezentowanego badania określono jako poznanie powiązań pomiędzy formami okazywania miłości (wyróżnionymi w oparciu o teorię Chapmana) a natężeniem wczesnych nieadaptacyjnych schematów w grupie dorosłych Polaków pozostających w romantycznej relacji. Podjęto również próbę odpowiedzi na pytanie, czy jakość związku romantycznego jest zależna od form okazywania miłości oraz natężenia u osoby badanej wczesnych nieadaptacyjnych schematów.
Materiał i metody: Badanie objęło grupę 296 dorosłych Polaków pozostających w związku romantycznym. Uczestnicy wypełnili kwestionariusze: Young Parenting Inventory (YPI) oceniający natężenie wczesnych nieadaptacyjnych schematów, Kwestionariusz Form Ekspresji Miłości (FOREM), mierzący preferowane i otrzymywane formy okazywania miłości, oraz Kwestionariusz Stosunków Partnerskich (PFB), pozwalający na ocenę jakości związku partnerskiego.
Wyniki: Retrospektywnie oceniane zachowania ojca były istotnie znaczące dla kształtowania się wczesnych nieadaptacyjnych schematów z dwóch obszarów: Rozłączenie / odrzucenie oraz Uszkodzone granice, podczas gdy w ocenie badanych zachowania matek były istotne dla rozwoju dwóch kolejnych domen schematów: Osłabiona autonomia i brak dokonań oraz Nakierowanie na innych. W przypadku domeny – Nadmierna czujność i zahamowanie, w ocenie badanych oboje rodzice mieli zbliżony wpływ na kształtowanie się schematów z tego obszaru. Wyższe natężenie wczesnych nieadaptacyjnych schematów wiązało się z niższym natężeniem preferowanych form okazywania miłości, zwłaszcza w obszarach: dotyku, pomocy, czasu i akceptacji słownej. Jakość relacji romantycznych korelowała dodatnio z preferowanymi formami ekspresji miłości, natomiast natężenie wczesnych nieadaptacyjnych schematów nie wykazało istotnych zależności z jakością związku.
Wnioski: 1. Wyższe natężenie wczesnych nieadaptacyjnych schematów powiązane jest z mniejszą częstotliwością okazywania bliskości w relacjach romantycznych. Dotyczy to czterech spośród form okazywania miłości: Dotyku, Pomocy, Czasu, Akceptacji słownej. 2. Mnogość form okazywania bliskości pozytywnie wiąże się z subiektywnie ocenianą jakością związku romantycznego.
Bibliografia
1. Robledo JP, Cross I, Boada-Bayona L, Demogeot N. Back to basics: A re-evaluation of the relevance of imprinting in the genesis of Bowlby's attachment theory. Front Psychol. 2022;13:1033746. doi: 10.3389/fpsyg.2022.1033746.
2. Ainsworth M, Blehar M, Waters E, Wall S. Patterns of attachment: A psychological study of the strange situation. Lawrence Erlbaum, 1978.
3. Solomon J, Duschinsky R, Bakkum L, Schuengel C. Toward an architecture of attachment disorganization: John Bowlby's published and unpublished reflections. Clin Child Psychol Psychiatry. 2017;22(4):539-560. doi: 10.1177/1359104517721959.
4. Ainsworth M, Wittig B. Attachment, exploration, and separation: illustrated by the behavior of one-year-olds in a strange situation. Determin. Infant. Behav. 1969; 4: 113–136.
5. Stevenson-Hinde J, Chicot R, Shouldice A, Hinde CA. Maternal anxiety, maternal sensitivity, and attachment. Attach Hum Dev. 2013;15(5-6):618-36. doi: 10.1080/14616734.2013.830387.
6. Hazan C, Shaver P. Attachment as an organizational framework for research on close relationships. Psychological Inquiry 1994;5(1):1-22. doi.org/10.1207/s15327965pli0501_1
7. Pauli-Pott U, Mertesacker B. Affect expression in mother-infant interaction and subsequent attachment development. Infant Behav Dev. 2009;32(2):208-15. doi: 10.1016/j. infbeh.2008.12.010.
8. Dacko M. Personality disorders and relationship style among people in a romantic relationship. Curr Probl Psychiatry 2011;12(4): 428-432.
9. Nosko A, Tieu TT, Lawford H, Pratt MW. How do I love thee? Let me count the ways: parenting during adolescence, attachment styles, and romantic narratives in emerging adulthood. Dev Psychol. 2011;47(3):645-57. doi: 10.1037/a0021814.
10. Seiffge-Krenke I, Overbeek G, Vermulst A. Parent-child relationship trajectories during adolescence: longitudinal associations with romantic outcomes in emerging adulthood. J Adolesc. 2010;33(1):159-71. doi: 10.1016/j. adolescence.2009.04.001.
11. Young J, Klosko J, Weishaar M. Schema Therapy: A Practitioner’s Guide. Guilford Press, 2006.
12. Roediger E, Stevens B, Brockman R. Contextual schema therapy: an integrative approach to personality disorders, emotional dysregulation, and interpersonal functioning. Context Press, 2018.
13. Chapman G. 5 języków miłości. Wydawnictwo Esprit, 2018.
14. Jaworska I, Lubiejewski P, Wójtowicz N. Ways of shoving love and interpersonal communication in young adults. Kwartalnik Naukowy Fides et Ratio 2019;1(37): 95-108.
15. Ryś M, Agwu Kalu F, Seroczyńska K, Tataj-Puzyna U. Forms of showing love in relationships with loved ones versus feelings of loneliness in young adults. Kwartalnik Naukowy Fides et Ratio Numer 2023;1(53):1-12.
16. Gorbacewicz B. Poczucie własnej wartości a formy okazywania miłości u małżonków. Kwartalnik naukowy Fides et Ratio 2015;3(23):59-78.
17. World Medical Association Declaration of Helsinki: Ethical Principles for Medical Research Involving Human Subjects. WMA, 2013.
18. The Belmont report. Ethical principles and guidelines for the protection of human subjects of research. The National Commission for the Protection of Human Subjects of Biomedical and Behavioral Research, 1979.
19. Janicka I. Stosunki partnerskie w związkach niemałżeńskich. Przegląd psychologiczny 2008;51(1):37-53.
20. Young JE. Young Parenting Inventory (YPI). Cognitive Therapy Centre, 1999.
21. Sheffield A, Waller G, Emanuelli F, Murray J, Meyer C. Links between parenting and core beliefs: preliminary psychometric validation of the Young Parenting Inventory. Cognitive Therapy & Research 2005;29:787-802. doi.org/10.1007/s10608-005¬4291-6.
22. Talarowska M, Juraś-Darowny M. Retrospective assessment of parental attitudes versus severity of early maladaptive schemas in a non-clinical population of Polish adults – preliminary reports. Curr Probl Psychiatry 2024;25:136-155. doi:10.12923/2353-8627/2024-0014.
23. Bach B, Lockwood G, Young JE. A new look at the schema therapy model: organization and role of early maladaptive schemas. Cogn Behav Ther. 2018;47(4):328-349. doi: 10.1080/16506073.2017.1410566.
24. Hovelius E, Lindén E, Bengtsson H, Håkansson A. Self-Schema, attachment style, and treatment outcome of patients in an opiate maintenance treatment unit. Front Psychol. 2021;12:595883. doi: 10.3389/fpsyg.2021.595883.
25. Grabowski A. Wczesne nieadaptacyjne schematy a jakość więzi i komunikacji małżeńskiej. Kwartalnik Naukowy Fides et Ratio 2023;1(53):1-9.
26. Rada C, Neagu AE, Marinescu V, Rodideal AA, Lunga RA. The impact of childhood abuse on the development of early maladaptive schemas and the expression of violence in adolescents. Behav Sci (Basel). 2025;15(7):854. doi: 10.3390/ bs15070854.
27. Mącik D. Rola postaw rodzicielskich w kształtowaniu wczesnych nieadaptacyjnych schematów. Badania populacji nieklinicznej. Polskie Forum Psychologiczne 2018;23(1):201-215. doi. org/10.14656/PFP20180113.
28. Matysiak-Błaszczyk A, Jankowiak B. Znaczenie relacji przywiązania w cyklu życia człowieka. Analiza wybranych aspektów bliskich relacji. Studia Edukacyjne 2017;(44):195-208. doi.org/10.14746/se.2017.44.12.
29. Hahlweg K. Fragebogen zur Partnerschaftsdiagnostik (FPD). Verlag für Psychologie, 1996.
30. Floyd K. Human affection exchange: V. Attributes of the highly affectionate. Communication Quarterly 2002;50:135–152.
31. Walęcka-Matyja K, Szkudlarek A. Psychologiczne predyktory zadowolenia z bliskiego związku interpersonalnego. Rola komunikacji emocjonalnej. Kwartalnik Naukowy Fides et Ratio 2019;2(38):50-73. doi.org/10.34766/fetr.v2i38.66.
32. Mostova O, Stolarski M, Matthews G. I love the way you love me: Responding to partner's love language preferences boosts satisfaction in romantic heterosexual couples. PLoS One 2022;17(6):e0269429. doi: 10.1371/journal.pone.0269429.
33. Matczak A, Knopp K. Znaczenie inteligencji emocjonalnej w funkcjonowaniu człowieka. Wydawnictwo Liberi Libri, 2013.
34. Więch K. Si(l)ni mężczyźni? Aktualność stereotypu kobiety jako ofiary przemocy stosowanej przez mężczyzn. Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2015.
35. Mohhamadi B, Soleymani A. Early maladaptive schemas and marital satisfaction as predictors of marital commitment. International Journal of Behavioral Sciences 2017;11(1):16-22.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Monika Ewa Talarowska, Maria Frąckiewicz (Autor)
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
