Analiza dodatków do żywności w wybranych produktach spożywczych i ich potencjalny wpływ nazdrowie psychiczne
DOI:
https://doi.org/10.12923/2353-8627/2025-0016Słowa kluczowe:
zdrowie psychiczne, zaburzenia nastroju, dodatki do żywności, substancje chemiczneAbstrakt
Wstęp: Dodatki do żywności są powszechnie stosowane w celu poprawy smaku, koloru, trwałości i konsystencji produktów. Choć większość z nich jest dopuszczona do użytku po ocenie bezpieczeństwa, wciąż istnieją wątpliwości dotyczące ich wpływu na zdrowie, w tym na funkcjonowanie psychiczne. Celem pracy była jakościowa analiza obecności wybranych substancji chemicznych w wybranych produktach spożywczych oraz omówienie hipotetycznych mechanizmów ich oddziaływania na zdrowie psychiczne.
Materiał i metody: Analizie poddano 15 produktów spożywczych. Obecność substancji chemicznych oznaczano metodą spektroskopii w podczerwieni z transformacją Fouriera (FTIR), która umożliwia identyfikację związków na podstawie ich charakterystycznych widm absorpcyjnych.
Dyskusja: Wykazano obecność typowych dodatków technologicznych oraz śladowych związków chemicznych, z których część może teoretycznie wpływać na zdrowie psychiczne, np. poprzez zaburzenia percepcji, modulację glikemii czy wpływ na pamięć i nastrój. FTIR zastosowano jako metodę przesiewową, która nie pozwala na pewną ani ilościową identyfikację śladowych, nietypowych czy kontrowersyjnych związków. Uzyskane widma mogą odzwierciedlać zarówno rzeczywiste składniki, jak i sygnały pochodzące z matrycy, opakowań czy bibliotecznych dopasowań. Doniesienia dotyczące niektórych potencjalnie niekorzystnych dla zdrowia substancji nie stanowią potwierdzenia ich realnej obecności i wymagają weryfikacji metodami potwierdzającymi. Wnioski należy interpretować ostrożnie; konieczne są dalsze badania.
Wnioski: Wyniki należy interpretować ostrożnie. Potrzebne są dalsze badania oceniające jakość produktów spożywczych na polskim rynku oraz wpływ dodatków chemicznych na stan zdrowia psychicznego.
Bibliografia
1. Wu, L.; Zhang, C.; Long, Y.; Chen, Q.; Zhang, W.; Liu, G. Food Additives: From Functions to Analytical Methods. Critical Reviews in Food Science and Nutrition2022, 62, 8497-8517, do i:10.1080/10408398.2021.1929823.
2. Li, D.; Zang, M.; Li, X.; Zhang, K.; Zhang, Z.; Wang, S. A Study on the Food Fraud of National Food Safety and Sample Inspection of China. Food Control2020, 116, 107306.
3. Czekaj, K.; Klaper, N.; Kozieł, T. Fakty oraz mity o dodatkach do żywności. 2022.
4. Gruchelski, M.; Niemczyk, J. Substancje Dodatkowe w Żywności: Efektywność Rynku Żywnościowego versus Zdrowie Konsumentów®. Postępy Techniki Przetwórstwa Spożywczego2019, 108-112.
5. Wasilewska, E.; Małgorzewicz, S. Niepożądane Reakcje Pokarmowe Na Dodatki Do Żywności.; 2015; Vol. 6, pp. 8-13.
6. Chazelas, E.; Deschasaux, M.; Srour, B.; Kesse-Guyot, E.; Julia, C.; Alles, B.; Druesne-Pecollo, N.; Galan, P.; Hercberg, S.; Latino-Martel, P.; et al. Food Additives: Distribution and Co-Occurrence in 126,000 Food Products of the French Market. Sci Rep2020, 10, 3980, doi:10.1038/s41598-020-60948-w.
7. Whelan, K.; Bancil, A.S.; Lindsay, J.O.; Chassaing, B. Ultra-Processed Foods and Food Additives in Gut Health and Disease. Nat Rev Gastroenterol Hepatol2024, 21, 406-427, doi:10.1038/ s41575-024-00893-5.
8. Saji, R.; Ramani, A.; Gandhi, K.; Seth, R.; Sharma, R. Application of FTIR Spectroscopy in Dairy Products: A Systematic Review. Food and Humanity2024, 2, 100239.
9. Buda, M.; Hensler, O. Dodatki E w Żywności – Czy to Rzeczywiście Sama Chemia? Analit2023.
10. Echegaray, N.; Guzel, N.; Kumar, M.; Guzel, M.; Hassoun, A.; Lorenzo, J.M. Recent Advancements in Natural Colorants and Their Application as Coloring in Food and in Intelligent Food Packaging. Food Chemistry2023, 404, 134453.
11. Fuortes, L.; Bauer, E. Lead Contamination of Imported Candy Wrappers. Veterinary and human toxicology2000, 42, 41-42.
12. Brauch, J.; Zapata-Porras, S.; Buchweitz, M.; Aschoff, J.; Carle, R. Jagua Blue Derived from Genipa Americana L. Fruit: A Natural Alternative to Commonly Used Blue Food Colorants? Food Research International2016, 89, 391-398.
13. Liippo, J.; Lammintausta, K. Allergy to Carmine Red (E120) Is Not Dependent on Concurrent Mite Allergy. International archives of allergy and immunology2009, 150, 179-183.
14. Macioszek, V.K.; Kononowicz, A.K. The Evaluation of the Genotoxicity of Two Commonly Used Food Colors: Quinoline Yellow (E 104) and Brilliant Black BN (E 151). Cellular and Molecular Biology Letters2004, 9, 107-122.
15. Zhu, C.; Gong, H.; Luo, P.; Dong, L.; Zhang, G.; Shi, X.; Rong, W. Oral Administration of Penicillin or Streptomycin May Alter Serum Serotonin Level and Intestinal Motility via Different Mechanisms. Frontiers in Physiology2020, 11, 605982.
16. Casado-Hidalgo, G.; Morante-Zarcero, S.; Pérez-Quintanilla, D.; Sierra, I. Opium Alkaloids in Food Products: Current and Future Perspectives. Trends in Food Science & Technology2021, 108, 92-102.
17. Clydesdale, F.M. Color as a Factor in Food Choice. Critical reviews in food science and nutrition1993, 33, 83-101.
18. Zhou, X.; Qiao, K.; Wu, H.; Zhang, Y. The Impact of Food Additives on the Abundance and Composition of Gut Microbiota. Molecules2023, 28, 631.
19. Bordeleau, M.; Fernandez de Cossio, L.; Chakravarty, M.M.; Tremblay, M.-È. From Maternal Diet to Neurodevelopmental Disorders: A Story of Neuroinflammation. Frontiers in Cellular Neuroscience2021, 14, 612705.
20. Costello, H.; Gould, R.L.; Abrol, E.; Howard, R. Systematic Review and Meta-Analysis of the Association between Peripheral Inflammatory Cytokines and Generalised Anxiety Disorder. 2019, doi:10.1136/bmjopen-2018-027925.
21. Li, Y.; Song, Z.; Ding, Y.; Xin, Y.; Wu, T.; Su, T.; He, R.; Tai, F.; Lian, Z. Effects of Formaldehyde Exposure on Anxiety-like and Depression-like Behavior, Cognition, Central Levels of Glucocorticoid Receptor and Tyrosine Hydroxylase in Mice. Chemosphere2016, 144, 2004-2012.
22. Comparison of the Quality of Life and General Health in Opium and Non-Opium Users Referred to the Addiction Treatment Centers: Journal of Substance Use: Vol 26, No 4 Available online: https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/14659891.202 0.1838635 (accessed on 11 October 2025).
23. Bosch, E. Immediate and Long-Term Effects of an Elimination Diet and a Healthy Diet in Children with ADHD; Sl: sn, 2024; ISBN 94-93330-73-7.
24. Sampedro-Viana, A.; Fernández-Rodicio, S.; Castillo, J.; Hervella, P.; Alonso-Alonso, M.L.; Iglesias-Rey, R. Assessment of Mannitol-Induced Chronic Blood-Brain Barrier Dysfunction In Vivo Using Magnetic Resonance. Int J Mol Sci2024, 25, 9792, doi:10.3390/ ijms25189792.
25. Re-evaluation of Celluloses E 460(i), E 460(Ii), E 461, E 462, E 463, E 464, E 465, E 466, E 468 and E 469 as Food Additives | EFSA Available online: https://www.efsa.europa.eu/en/ efsajournal/pub/5047 (accessed on 11 October 2025).
26. Sheykhizadeh, S.; Naseri, A. FTIR Spectroscopy Coupled with Multivariate Classification Methods to Identify Different Powdered Infant Formulas Adulterated with Melamine and Cyanuric Acid. Journal of the Iranian Chemical Society2018, 15, 2541-2548.
27. FTIR Spectroscopy: Advances in Research and Applications; França, A.S., Oliveira, L.S., Eds.; Nova Science Publishers, Inc., 2022; ISBN 978-1-68507-939-0.
28. Chen, D.; Zou, J.; Tan, Z.; Liu, J.; Li, Q. Development of a Novel Method for Detecting Vanillin in Milk Powder Based on FT-IR Spectroscopy. Nami Jishu yu Jingmi Gongcheng2017, 15, 438- 443, doi:10.13494/j.npe.20160100.
29. Puzey, K.A.; Gardner, P.J.; Petrova, V.K.; Donnelly, C.W.; Petrucci, G.A. Automated Species and Strain Identification of Bacteria in Complex Matrices Using FTIR Spectroscopy. In Proceedings of the Proc SPIE Int Soc Opt Eng; 2008; Vol. 6954.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Ewa Trzaskowska, Joanna Rog (Author)
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
