Mechanizm kompensacyjny w kardiomiopatii takotsubo: paradoks łączności mózgowej
DOI:
https://doi.org/10.12923/2353-8627/2026-0006Słowa kluczowe:
neuropsychologia, kardiomiopatia Takotsubo, plastyczność neuronalna, stres emocjonalnyAbstrakt
Wstęp: Zespół takotsubo jest zwykle opisywany jako przejściowa kardiomiopatia wywoływana stresem, jednak coraz więcej danych wskazuje, że jego patofizjologia obejmuje także zaburzenia osi mózg-serce. Celem pracy był ustrukturalizowany przegląd literatury dotyczącej zmian łączności strukturalnej i funkcjonalnej mózgu w zespole takotsubo oraz próba oceny, czy obserwowane rozbieżności można interpretować w kategoriach mechanizmów kompensacyjnych.
Materiał i metody: Przeprowadzono ustrukturalizowany przegląd literatury z wykorzystaniem baz PubMed i Scopus, uzupełniony o wyszukiwanie w Google Scholar oraz ręczne przeszukiwanie bibliografii publikacji kluczowych. Uwzględniono publikacje dotyczące zespołu takotsubo, neuroobrazowania, stresu, neuroplastyczności oraz relacji między łącznością strukturalną i funkcjonalną.
Dyskusja: Analizowane badania wskazują, że u pacjentów z zespołem takotsubo dochodzi do zaburzeń w obrębie sieci limbiczno-autonomicznej, obejmującej m.in. korę przedczołową, wyspę, ciało migdałowate i hipokamp. Szczególnie istotne wydaje się rozsprzężenie między łącznością funkcjonalną i strukturalną, które nie odpowiada prostemu modelowi uszkodzenia. Bardziej prawdopodobne jest, że przewlekły stres najpierw prowadzi do destabilizacji funkcjonalnej układów regulujących emocje i autonomię, a dopiero wtórnie do wolniejszej przebudowy strukturalnej. Taki układ zmian może zwiększać reaktywność autonomiczną i podatność osi mózg-serce na destabilizację podczas nagłego obciążenia emocjonalnego, co ma istotne znaczenie kliniczne.
Wnioski: Zespół takotsubo można interpretować jako zaburzenie dynamicznej regulacji między mózgiem, układem autonomicznym i sercem. Konieczne są badania podłużne, które pozwolą wyjaśnić kolejność zmian mózgowych oraz ich znaczenie kliniczne.
Bibliografia
1. World Health Organization. ICD-11: Takotsubo cardiomyopathy (BC43.5) [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2025 [cited 2026 Apr 20]. Available from: https://icd.who.int/ browse/2026-01/mms/en#478139552
2. Ficoń W, Dobosz M. Zespół takotsubo – przegląd najnowszych doniesień [Takotsubo syndrome: a review of recent reports]. Ann Acad Med Siles. 2025;79:344-354. Polish.
3. Pelliccia F, Kaski JC, Crea F, Camici PG. Pathophysiology of Takotsubo syndrome. Circulation. 2017;135(24):2426-2441.
4. Suchcicki W, Łada M, Karwowski D, Noll K. Kardiomiopatia „tako-tsubo” – opis przypadku oraz przegląd piśmiennictwa [Tako-tsubo cardiomyopathy: case report and literature review]. Adv Interv Cardiol. 2007;3(4):227-234. Polish.
5. Khan H, Gamble DT, Rudd A, Mezincescu AM, Abbas H, Noman A, et al. Structural and functional brain changes in acute Takotsubo syndrome. JACC Heart Fail. 2023;11(3):307-317.
6. Klein C, Hiestand T, Ghadri JR, Templin C, Jäncke L, Hänggi J. Takotsubo syndrome: predictable from brain imaging data. Sci Rep. 2017;7(1):5434.
7. Radfar A, Abohashem S, Osborne MT, Wang Y, Dar T, Hassan MZO, et al. Stress-associated neurobiological activity associates with the risk for and timing of subsequent Takotsubo syndrome. Eur Heart J. 2021;42(19):1898-1908.
8. Movahed MR, Javanmardi E, Hashemzadeh M. High mortality and complications in patients admitted with Takotsubo cardiomyopathy with more than double mortality in men without improvement in outcome over the years. J Am Heart Assoc. 2025;14(10):e037219.
9. Redfors B, Vedad R, Angerås O, Råmunddal T, Petursson P, Haraldsson I, et al. Mortality in Takotsubo syndrome is similar to mortality in myocardial infarction: a report from the SWEDEHEART registry. Int J Cardiol. 2015;185:282-289.
10. Honey CJ, Sporns O, Cammoun L, Gigandet X, Thiran JP, Meuli R, et al. Predicting human resting-state functional connectivity from structural connectivity. Proc Natl Acad Sci U S A. 2009;106(6):2035-2040.
11. Honey CJ, Thivierge JP, Sporns O. Can structure predict function in the human brain? Neuroimage. 2010;52(3):766-776.
12. Park HJ, Friston K. Structural and functional brain networks: from connections to cognition. Science. 2013;342(6158):1238411.
13. Adachi Y, Osada T, Sporns O, Watanabe T, Matsui T, Miyamoto K, et al. Functional connectivity between anatomically unconnected areas is shaped by collective network-level effects in the macaque cortex. Cereb Cortex. 2012;22(7):1586-1592.
14. Hermundstad AM, Bassett DS, Brown KS, Aminoff EM, Clewett D, Freeman S, et al. Structural foundations of resting-state and task-based functional connectivity in the human brain. Proc Natl Acad Sci U S A. 2013;110(15):6169-6174.
15. Pąchalska M, Kaczmarek B, Kropotov JD. Neuropsychologia kliniczna. Od teorii do praktyki. Warsaw: Wydawnictwo Naukowe PWN; 2014. p. 65-77. Polish.
16. Fornito A, Zalesky A, Breakspear M. The connectomics of brain disorders. Nat Rev Neurosci. 2015;16(3):159-172.
17. Prigatano GP, Braga LW, Johnson SF, Souza LMN. Neuropsychological rehabilitation, neuroimaging and neuroplasticity: a clinical commentary. NeuroRehabilitation. 2021;49(2):255-265.
18. Brazdil V, Kala P, Hudec M, Poloczek M, Kanovsky J, Stipal R, et al. The role of central autonomic nervous system dysfunction in Takotsubo syndrome: a systematic review. Clin Auton Res. 2022;32(1):9-17.
19. Pereira VH, Marques P, Magalhães R, Português J, Calvo L, Cerqueira JJ, et al. Central autonomic nervous system response to autonomic challenges is altered in patients with a previous episode of Takotsubo cardiomyopathy. Eur Heart J Acute Cardiovasc Care. 2015;5(2):152-163.
20. Rojas-Gualdrón DF, Osorio-Moreno LT, Molina-Escobar A, Vélez-Arroyave J, Restrepo-Bravo CA. Brain functional connectivity in Takotsubo cardiomyopathy patients: a systematic review of magnetic resonance imaging studies. Rev Colomb Cardiol. 2022;29(3):325-333.
21. Templin C, Hänggi J, Klein C, Topka MS, Hiestand T, Levinson RA, et al. Altered limbic and autonomic processing supports brain-heart axis in Takotsubo syndrome. Eur Heart J. 2019;40(15):1183-1187.
22. Dichtl W, Tuovinen N, Barbieri F, Adukauskaite A, Senoner T, Rubatscher A, et al. Functional neuroimaging in the acute phase of Takotsubo syndrome: volumetric and functional changes of the right insular cortex. Clin Res Cardiol. 2020;109(9):1107-1113.
23. Silva AR, Magalhães R, Arantes C, Moreira PS, Rodrigues M, Marques P, et al. Brain functional connectivity is altered in patients with Takotsubo syndrome. Sci Rep. 2019;9(1):4187.
24. Sabisz A, Treder N, Fijałkowska M, Sieminski M, Fijałkowska J, Naumczyk P, et al. Brain resting state functional magnetic resonance imaging in patients with Takotsubo cardiomyopathy: an inseparable pair of brain and heart. Int J Cardiol. 2016;224:376-381.
25. Hermans EJ, van Marle HJF, Ossewaarde L, Henckens MJAG, Qin S, van Kesteren MTR, et al. Stress-related noradrenergic activity prompts large-scale neural network reconfiguration. Science. 2011;334(6059):1151-1153.
26. McKlveen JM, Myers B, Herman JP. The medial prefrontal cortex: coordinator of autonomic, neuroendocrine and behavioural responses to stress. J Neuroendocrinol. 2015;27(6):446-456.
27. Arnsten AFT. Stress signalling pathways that impair prefrontal cortex structure and function. Nat Rev Neurosci. 2009;10(6):410-422.
28. Ulrich-Lai YM, Herman JP. Neural regulation of endocrine and autonomic stress responses. Nat Rev Neurosci. 2009;10(6):397-409.
29. Vaisvaser S, Lin T, Admon R, Podlipsky I, Greenman Y, Stern N, et al. Neural traces of stress: cortisol-related sustained enhancement of amygdala-hippocampal functional connectivity. Front Hum Neurosci. 2013;7:313.
30. Thayer JF, Åhs F, Fredrikson M, Sollers JJ, Wager TD. A meta-analysis of heart rate variability and neuroimaging studies: implications for heart rate variability as a marker of stress and health. Neurosci Biobehav Rev. 2012;36(2):747-756.
31. McEwen BS. Physiology and neurobiology of stress and adaptation: central role of the brain. Physiol Rev. 2007;87(3):873-904.
32. Liston C, McEwen BS, Casey BJ. Psychosocial stress reversibly disrupts prefrontal processing and attentional control. Proc Natl Acad Sci U S A. 2009;106(3):912-917.
33. Ren B, Yuan Q, Cha S, Liu S, Zhang J, Guo G. Maladaptive neuroplasticity under stress: insights into neuronal and synaptic changes in the prefrontal cortex. Mol Neurobiol. 2025;62(11):15227-15249.
34. McEwen BS, Morrison JH. The brain on stress: vulnerability and plasticity of the prefrontal cortex over the life course. Neuron. 2013;79(1):16-29.
35. Radley JJ, Rocher AB, Miller M, Janssen WGM, Liston C, Hof PR, et al. Repeated stress induces dendritic spine loss in the rat medial prefrontal cortex. Cereb Cortex. 2006;16(3):313-320.
36. Kempermann G, Song H, Gage FH. Neurogenesis in the adult hippocampus. Cold Spring Harb Perspect Biol. 2015;7(9):a018812.
37. Herzyk A. Wprowadzenie do neuropsychologii klinicznej. Warsaw: Wydawnictwo Naukowe Scholar; 2015. p. 95-114. Polish.
38. Chorązka K. Plastyczność neuronalna – twój przyjaciel czy wróg? [Neuronal plasticity: your friend or foe?]. Wszechświat. 2016;117(7-9):181-189. Polish.
39. Compare A, Zarbo C. Long-term psychological quality of life in Takotsubo cardiomyopathy. In: Lynch M, editor. Takotsubo Cardiomyopathy: Risk Factors, Management and Long-Term Outlook. New York: Nova Science Publishers; 2016. p. 169-179.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Hubert Bukowski (Autor)
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
