Analiza zastosowania dożylnego wlewu ketaminy w związku z leczeniem lekoopornej depresji pod kątem spełnienia przesłanek eksperymentu medycznego
DOI:
https://doi.org/10.12923/2353-8627/2023-0007Słowa kluczowe:
pozarejestrowe stosowanie produktu leczniczego, ketamina, lekoodporna depresja, eksperyment leczniczyAbstrakt
Wstęp: Doświadczenia kliniczne, jak również wyniki analizy danych rzeczywistych (ang. real-world data) wskazują na pilną konieczność opracowania modelu opieki nad pacjentem z depresją lekooporną, który umożliwiałby dostęp do skutecznego i bezpiecznego leczenia. Dotychczas przeprowadzone prace naukowe zarówno w Polsce, jak i na świecie jednoznacznie udokumentowały działanie ketaminy oraz określiły czynniki wpływające na skuteczność jednorazowego wlewu ketaminy zarówno w leczeniu w depresji, jak i w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej.
Materiał i metoda: Opis studium przypadku z uwzględnieniem przeglądu piśmiennictwa krajowego i międzynarodowego oraz analiza pod katem prawa krajowego z uwzględnieniem przepisów unijnych.
Dyskusja: Zasadne jest pytanie, jak należy kwalifikować prawnie zastosowanie dożylnego wlewu ketaminy w leczeniu pacjenta z depresją lekoodporną, w szczególności pod kątem spełnienia przesłanek pozwalających potwierdzić lub wykluczyć kwalifikację takiej metody pozarejestracyjnego zastosowania produktu leczniczego jako mającej charakter eksperymentu leczniczego.
Wnioski: W świetle międzynarodowych publikacji potwierdzającej skuteczność i bezpieczeństwo omawianej metody, wydaje się, że istnieją przesłanki do zakwalifikowania tej metody leczenia jako pozarejestracyjne zastosowanie produktu leczniczego, które jednak nie stanowi eksperymentu leczniczego w rozumieniu art. 21 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1731 z późn. zm.). Należy jednak zaznaczyć, że z uwagi na ocenny charakter tej kwalifikacji nie można uznać jej za jedyną dopuszczalną.
Bibliografia
1. Gałecki P., Samochowiec J., Mikułowska M., Szulc A., Treatment-Resistant Depression in Poland-Epidemiology and Treatment, „J Clin Med.” 2022, 11(3), s. 480. Review match
2. Gałecki P., Bliźniewska-Kowalska K., Depresja oporna na leczenie – zalecenia Konsultanta krajowego w dziedzinie psychiatrii, „Psychiatr. Pol.” 2021, 55(1), s. 7–21. Review match
3. Voineskos D., Daskalakis Z.J., Blumberger D.M., Management of Treatment-Resistant Depression: Challenges and Strategies, „Neuropsychiatr Dis Treat.” 2020, 16, s. 221–234. Review match
4. Samochowiec J., Dudek D., Kucharska-Mazur J. i wsp., Leczenie farmakologiczne epizodu depresji i zaburzeń depresyjnych nawracających – wytyczne Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego i Konsultanta krajowego ds. psychiatrii dorosłych, „Psychiatr. Pol.” 2021, 55(2), s. 235–259. Review match
5. Wilkowska A., Szałach Ł., Cubała W.J., Neuropsychiatr. Dis Treat.2020 Nov.12;16:2707-2717 ”Ketamine in Bipolar Disorder. A Review”. Review match
6. Gutowska-Ibbs M., Pozarejestracyjne stosowanie produktów leczniczych a badania kliniczne. Ramy prawne i praktyka w podmiotach leczniczych w Polsce, Warszawa 2022. Review match
7. Opinia Rady Przejrzystości Nr 38/2012 z 27.3.2012 r. w sprawie objęcia refundacją budesonidu w produktach leczniczych podawanych w leczeniu wziewnym oraz flutikazonu w produktach leczniczych stosowanych donosowo w zakresie wskazań odmiennych niż określone w Charakterystyce Produktu Leczniczego. Dostępna w World Wide Web: http://wwwold.aotm.gov.pl/assets/files/Rada/Opinie _Rady/2012/U_8_50_RP_20120327_opinia_38.pdf [dostęp: 09.05.2022 r.].
8. Szafrański T., Szafrańska A., Przechadzki po polu minowym – uwagi dotyczące stosowania leków niezgodnie z charakterystyką produktu leczniczego Postępy Psychiatrii i Neurologii 2012, 21(2), s. 107–11.
9. Masełbas W., Członkowski A., Off-label use of registered medicinal products. Przewodnik Lekarza/Guide for GPs. 2008, 11(3), s. 81-87.
10. Zajdel J., Stosowanie produktów leczniczych „off-label” – eksperyment medyczny czy działanie zgodne z prawem?, „Gazeta Lekarska” 2010, nr 12.
11. Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz.U. 1997 nr 28 poz. 152 z późn. zm.).
12. Przewłocka D., Prawo cywilne wobec nowości medycznych – cywilna ochrona prawna uczestnika badania klinicznego oraz pacjenta w kontekście zastosowania produktów leczniczych w zakresie off-label, Warszawa 2022.
13. Kordus K., Śpiewak R., Physician versus „off-label” ordinance, Lekarz wobec ordynacji „off-label”, „Przegląd lekarski” 2015, tom 72, nr 1, s. 38-41.
14. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 24 września 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej (Dz.U. 2013 poz. 1248 z późn. zm.).
15. Art. 21 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz.U. 1997 nr 28 poz. 152 z późn. zm.).
16. Wyrok Sądu (siódma izba) z dnia 11 czerwca 2015 r., Laboratoires CTRS przeciwko Komisji Europejskiej, Sprawa T-452/14, ECLI:EU:T:2015:373. Dodtępny w World Wide Web: https://curia.europa.eu/juris/document/document. jsf?docid=164943&doclang=EN [dostęp: Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz.U. 1997 nr 28 poz. 152 z późn. zm.)].
17. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2019 r., sygn. akt V ACa 147/18.
18. Mathew S.J., Zarate C.A. Jr. (editors), Ketamine for Treatment-Resistant Depression: The First Decade of Progress. Cham, Switzerland: Springer International Publishing 2016.
19. Rybakowski J.K., Bodnar A., Krzywotulski M., J.ECT 2016 Sep.;32(3):164-8 „Ketamine Anesthesia, Efficacy of Electroconvulsive Therapy and Cognitive functions in Treatment Resistent Depression”. Review match
20. Permoda-Osip A., Skibińska M., Bartkowska-Śniatkowska A., Kliwicki S., Chłopocka-Woźniak M., Rybakowski J., Factors connected with efficacy of single ketamine infusion in bipolar depression, “Psychiatr. Pol.” 2014, 48(1), s. 35-47. Review match
21. Bahji A, Vazquez G.H., Zarate C.A. Jr., Comparative efficacy of racemic ketamine and esketamine for depression: A systematic review and meta-analysis. J. Affect Disord. 2021 Jan 1;278:542-555. doi: 10.1016/j.jad.2020.09.071. Epub 2020 Sep 23. Erratum in: J Affect Disord. 2020 Nov 20; PMID: 33022440; PMCID: PMC7704936. Review match
22. Ogiegło L. (red.), Ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Komentarz. wyd. 2., Warszawa 2015.
23. Safjan M., Bosek L. (red.) Instytucje Prawa Medycznego System Prawa Medycznego tom 1, Warszawa, 2018, s. 819.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Autorzy

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.